een
geschiedenis
de
Taaldrukwerkplaats van de Staatsliedenbuurt
terug naar de oever van de Amstel
1975:
De Taaldrukwerkplaats wordt opgericht als onderdeel
van de Werkschuit
Na een korte tijd gevestigd te zijn in een gekraakt
schoolgebouw, kreeg de werkplaats in 1976 een plekje
in de Koperen Knoop, een multifunctioneel gebouw in
de Amsterdamse Staatsliedenbuurt, waar hij samen met
de Openbare Bibliotheek, sociale raadslieden, de pedicure,
feest- en vergaderzalen inwoonde bij bejaarden.
Op deze plek kwamen jarenlang schoolkinderen, leerkrachten
en buurtbewoners teksten schrijven en drukken.
De Koperen Knoop
is genoemd naar de koperen knopen die de Amsterdamse
vuilnismannen, dienders en brandweerlieden, op hun uniform
droegen.
1984:
Een oproep aan de buurtbewoners uit de Staatsliedenbuurt
om in de Taaldrukwerkplaats te komen vertellen, schrijven
en drukken over hun woonsituatie in een dwarse buurt,
waar burgemeester Van Thijn, wegens wanbeleid van de
gemeente, uitgejaagd werd.
1950:
De Werkschuit
Een aantal kunstenaars en maatschappelijk betrokkenen
richten de Werkschuit op. Een zandschuit wordt omgebouwd
tot een werkplaats waar kinderen en hun opvoeders komen
tekenen, schilderen en boetseren.
Het doel is:
het bevorderen van de harmonische ontplooiing van
de persoon, met name de ontwikkeling van het creatief
vermogen bij kinderen en bij de volwassenen die kinderen
moeten opvoeden
De Werkschuit heeft affiniteit met het gedachtegoed
van de pedagoog Celestin Freinet.
Volgens Freinet ontleent de geschreven tekst haar waarde
aan de functie die ze heeft als middel. Kinderen moeten
gemotiveerd worden in het instrumentele gebruik van
de geschreven tekst: je kan een ander iets meedelen.
Creatief
taalgebruik
Er wordt op de Werkschuit met taal op dezelfde manier
omgegaan als met verf en klei. Het heet Creatief Taalgebruik
en behelst het vrij gebruik van woorden, maken van teksten
en aandacht voor het gesproken woord.
Wat omvang betreft kan het niet wedijveren met de beeldende
activiteiten of met drama.
Voor het werken met scholen moeten voor taal nog werkvormen
ontwikkeld worden. Dat kost de nodige strijd omdat de
scholen deze vorm van begeleiden niet gewend zijn van
de Werkschuit.
Men is bereid na te denken over een 'driehoeksverhouding':
Openbare Bibliotheek, Schoolbegeleidingsdienst en de
Werkschuit.
We zijn voorstander van een actieve inzet van de bibliotheekjuffrouwen.
De
Blauwe Schuit en daarna
Als er een nieuw groot schip voor de Werkschuit komt
moeten de medewerkers het zelf op de werf blauw schilderen.
De naam Blauwe Schuit was oorspronkelijk afkomstig
van een tekst uit de 15e eeuw waarin beschreven stond
dat ieder, die zich naar de burgerlijke normen gedraagt,
maar mee moest varen in de blauwe schuit.
Willem Sandberg,
voorzitter van de Werkschuit en directeur van het Stedelijk
Museum, bekommerde zich om de druksels van
Hendrik Nicolaas Werkman,
die deel uitmaakte van de kunstenaarsgroep 'de Blauwe
Schuit'.
Zo is de naam Werkschuit ontstaan.
In ieder geval is de blauw geschilderde Werkschuit een
plek voor mensen die burgerlijke aanpassing willen ombuigen
tot individuele waardebepaling.
Als
het schip te krap wordt gaan de activiteiten naar de
wal. Om precies te zijn naar een oude school aan de
Mauritskade, op een steenworp afstand van de oevers
van de Amstel, de plek tegenover theater Carré,
waar de Werkschuit al die jaren dreef.
De naam van de Werkschuit, te veel besmet met linkse
ideeën, werd veranderd in Stichting
Kunstzinnige Vorming Amsterdam. Later kon
dit ook niet meer en werd het Kunstweb.
1988
en 1996: Fusie na fusie
De Taaldrukwerkplaats gaat na een fusie behoren
tot de Stichting Kunstzinnige Vorming Amsterdam (SKVA)
en in 1996 na nog meer fusies tot Kunstweb. Consulenten
taalvorming werkten vanuit de Taaldrukwerkplaats op
vele Amsterdamse basisscholen.
Hun werk ontwikkelde zich in de praktijk.
Geleidelijk werd de bijdrage van taalvorming aan vernieuwing
van het taalonderwijs zichtbaar.
Een gestadige reeks publicaties getuigt daarvan.
1999:
de Stichting Taalvorming & Taaldrukken opgericht,
om ook buiten Amsterdam de visie en werkwijze van taalvorming
te verspreiden.
2005:
Taalvorming
De naam wordt ingekort tot stichting Taalvorming omdat
er op de scholen nog maar weinig aan Taaldrukken gedaan
wordt.
Dat
is jammer, maar niet te verhinderen in dit digitale
tijdperk waarin men liever geen vieze handen van drukinkt
krijgt.
Tekst
creëren versus tekstverwerken
Toch zijn er verspreid door het land plekken zijn waar
men het 'oude ambacht' van
het boekdrukken nog in ere houdt en er zijn tendensen
te bespeuren dat er steeds meer van die plekken ontstaan
waar men genoeg heeft van het digitale tekstverwerken.
Henk
van Faassen