Taalvorming
als basis voor schrijfdidactiek
Eerst
moeten er kinderen en teksten zijn
Er
is vaak verwarring tussen ons en de leerkrachten
als we het verschil tussen taalleren en taalverwerven
ter sprake brengen. We gebruiken soms dezelfde termen
maar bedoelen iets anders.
Er zijn een aantal woorden aan gehecht waarmee dat gebeurt:
taalontwikkeling, betekenisvolle taal, authentieke tekst.
Die begrippen moeten we maar eens verder uitwerken.
Al
het schrijven is gezeik
Is een steeds terugkerende uitspraak van Antonin
Artaud
(een wrede theatermaker)
Eerst moeten er mensen zijn waarvoor
je theater maakt
Als ik het doortrek naar schrijven, in de zin van publiceren
van bijvoorbeeld kinderen, dan zijn er mensen die vooraf
gaan bedenken voor wie ze iets gaan schrijven, of nog
erger er wordt een prijsvraag uitgeschreven om iets
te schrijven.
Die schrijvers mogen niet verbaasd zijn als de kinderen
waarvoor ze denken te schrijven, het geschrevene niet
waarderen.
Eerst moeten er kinderen zijn, als je voor ze schrijft
of wanneer je ze begeleidt in het schrijven.
Kinderen zijn veel
Ze zijn boos, blij of verdwaald, maar één
ding zijn ze niet: een doelgroep.
Volwassenen trouwens ook niet, ouderen niet, homoseksuelen
niet, allochtonen niet, zelfs literaire vormers niet.
Een doelgroep suggereert een groep, maar het zou wel
eens zo kunnen zijn dat er binnen het schrijven mét
mensen noch een groep noch een doel bestaat.
Er bestaat wel een start en
een individu
Dat nu trainen de taaldrukkers. Maar er is een probleem:
We willen niet beginnen met schrijven.
Het starten zelf staat ons tegen. Want beginnen met
schrijven suggereert dat er eerst niet schrijven is
en dan plotseling wel. Schrijven is dan niet iets nieuws,
iets oorspronkelijks creëren, maar geruisloos er
in binnensluipen. Het verlangen om van meet af aan al
aan de andere kant van de tekst te zijn om maar niet
het angstaanjagende dat er in schrijven zou liggen van
buitenaf binnen te moeten gaan.
Taalvorming leert om beginner
te zijn en geruisloos te starten, zonder
plechtigheid, binnen glijden in de taal.
Taaldrukkers hebben dit voortdurend beginnen als kunst
verheven. Daarmee is taalvorming basis voor iedere schrijfdidactiek.
Er bestaan geen oefeningen om je te laten beseffen dat
je allang bezig bent, dat je allang schrijft.
[ Nirav Christophe
]
Hier
is taal nog niet geweest
Theo Vesseur Lezing
door Geert
Koevoed (Rijksuniversiteit van Utrecht)
Daaruit een paar citaten.
De transcendente kwaliteit van taal is nauw verbonden
met poëzie en lessen creatief schrijven.
Theo
Vesseur zei:
"Poëzie onderricht is het leren grenzen van
taalmogelijkheden te overschrijden en het onzegbare
toch bij benadering onder woorden te brengen"
Soms hebben we het gevoel dat we nu geen woorden hebben
voor de ervaring die we willen verwoorden, maar dat
ze er in potentie wel zijn:
"Hier is taal nog niet geweest, maar zij zal
er wellicht nog wel eens komen"
Grenzen van taal
Het gevoel iets te willen zeggen waar geen woorden voor
zijn;
het gevoel alleen te zullen blijven met mijn gevoel.
Daartegenover: de ervaring, niet alledaags maar, voor
wie er ontvankelijk voor is, ook weer niet zo zeldzaam,
dat er in taal iets nieuws uitgedrukt wordt, iets moois,
iets subliems; dat taal ergens komt en ons ergens brengt,
waar taal zelf en wij nog niet geweest zijn.
Voor wat we voelen ken ik geen beter woord dan ontroering.
Kan het korter geschreven worden?'
Als je met kinderen gedichten schrijft is dit een
aanwijzing die niets met de inhoud te maken heeft.
De kinderen moeten van binnenuit 'schrappen' anders
zouden de goede dingen wel eens uit hun tekst kunnen
vallen. [ Lucie Visch
docent taalvorming ]
Fantasie,
talent of inspiratie zijn maar woorden
Niemand hoeft over die zaken te beschikken om te kunnen
schrijven. Neem je ze als een voorwaarde dan vormen
ze juist een belemmering. iedereen beschikt over creativiteit;
het is eerder een gemoedsgesteldheid dan een karaktertrek.
Creativiteit manifesteert zich het beste onder omstandigheden
die te creëren zijn: goed materiaal, open sfeer,
duidelijkheid en veiligheid. [ Bianca
Boxtart docent literaire vorming ]