Pentekening en zelfgedrukte tekst
gemaakt op de school aan de Abstederdijk in Utrecht (1955)

De opmars van het computeronderwijs is ingrijpend voor de Freinetschool:
de drukpers, die traditioneel centraal stond, staat nu te verstoffen.
Daar proberen de scholen wat aan te doen.

We vinden het belangrijk dat kinderen hun gedachten 'op papier' kunnen zetten en doormiddel van klassekranten met elkaar communiceren.
Tegenwoordig krijgen we te maken met interactieve kinderkranten waarbij het papier vervangen is door een interactief scherm waarop, naast de tekst van een kind, zich veel drukbewegende knoppen bevinden.

Tikken in plaats van zetten
In groep zeven/acht van de Nieuwe Regentesseschool in Utrecht wordt 'gediscussieerd' over wie er achter de computer mag tijdens het zelfstandig werken. ,,Mag ik tikken, mag ik tikken?'', roepen de kinderen door elkaar.
Eén verdieping lager zitten twee leerlingen uit de onderbouw met rode wangen achter de drukpers. Zij mogen hier hun eigen geschreven teksten zetten en drukken op papier of doek. Het eindresultaat wordt trots getoond en opgehangen in de school.

Door de digitalisering in het onderwijs stond de drukpers op de Utrechtse school lange tijd in een hoekje te verstoffen. Sinds dit jaar mogen elke week twee kinderen uit de onderbouw drukken.
Er wordt nu weer met de drukpers gewerkt omdat kinderen dat leuk vinden, maar het blijft primitief', Werken met tekst blijft het uitgangspunt

Nederland telt vijftien Freinetscholen, opgericht naar het idee van de Franse onderwijzer Célestin Freinet. Hij voerde in 1923 de drukpers in op de school waar hij werkte. Het idee hierachter is om het werk van een kind te vermenigvuldigen en te verspreiden. Intensief omgaan met een tekst bevordert volgens Freinet de kennis en leesvaardigheid van een kind.

Het Freinetlokaal nu en in de nabije toekomst
John Bronkhorst is lid van de Freinetbeweging Nederland en werkzaam op het Expertisecentrum Nederlands in Nijmegen, waar hij de kwaliteit van het taalonderwijs op basisscholen onderzoekt.
Bronkhorst noemt de verstofte drukpers in Utrecht exemplarisch voor het Freinetonderwijs. Hij staat er wel en wordt alleen nog bij speciale gelegenheden gebruikt.

Kinderen met dyslexie zijn volgens Bronkhorst meer gebaat bij werken met de drukpers, vanwege de didactische mogelijkheden van de pers zoals aanpakken en voelen.
Verder kun je met een computer evengoed teksten printen en verspreiden.
Ook dan ervaren kinderen dat gedrukte tekst niet heilig is. Ze gaan dan kritischer naar teksten kijken en bewuster met tekst om.

De elektronische leeromgeving werkt volgens het principe van verankerd leren. Vanuit een gezamenlijke ervaring, dat 'anker' genoemd wordt, doen de kinderen onderzoek. Dat wijst erop dat het 'leren' al actief onderzoekend bevorderd wordt.
Er is sprake van gestuurde, objectieve, kennis en ongestuurde, subjectieve, kennis.
Daar draait het steeds om: delen we de taalontwikkeling van kinderen in bij het kennisdomein of plaatsen we het liever in het ervaringsdomein.

Wij staan op school heel welwillend tegenover computer
Drukken is concreters dan printen. Desondanks wordt in groep acht niet meer gedrukt.
Deze kinderen zijn ouder en willen typen. Op die animo moet je inspringen, dat is ook Freinet.''

Camiel en Erik uit groep acht zitten achter de computer. Zij hebben allebei met de drukpers gewerkt toen zij in de onderbouw zaten. De computer bevalt hun beter.
Het gaat veel sneller', zegt Camiel. Zijn klasgenoot vult aan, wijzend naar een programma om te chatten met bekenden: "Met de drukpers kun je ook niet msn'en"

[bron: Maaike Homan in Trouw 17 maart 2004]

naar boven