startpagina

trefwoorden


literatuur



herinneringen

De Verhalentafel


foto Henk van Faassen

Zo simpel als een deurknop
In de gang staan de rollators netjes in een rij geparkeerd. In de gemeenschappelijke ruimte zitten de bewoners van het Twiskehuis bijeen voor een speciale gebeurtenis. Willem de Ridder brengt met zijn typische nasale stem de dames, de meeste boven de tachtig, aan het schrikken met een verhaal over watergeesten, die huizen in de lichamen van kleine kinderen.
Hier en daar dommelt een witgekapte bejaarde mevrouw in haar rolstoel weer in.
Het verhaal van Willem de Ridder dient als onthulling van de verhalentafel.

De verhalentafel is een kunstenaarsproject
Een tactiele interface om hoogwaardige interactiviteit met complexe multimediale ervaringsomgeving voor ouderen toegankelijk te maken.
Dat vraagt om enige uitleg. Die wordt gegeven: "als je 'interface' hoort, denk dan maar aan een deurknop".
De Verhalentafel heeft slechts twee slimme deurknoppen die het voor ouderen mogelijk maken om, zonder achter een ingewikkeld toetsenbord te kruipen, toegang te krijgen tot historische foto's, film- en geluidsfragmenten. Maar, belangrijker nog, om zelf hun eigen verhalen er aan toe kunnen voegen en om ze van elkaar te beluisteren.
Het audiovisuele materiaal is zo gekozen dat het wel herinneringen bij de oudere bewoners moet oproepen. De Watersnoodramp, de Jordaan, de begrafenis van Wilhelmina en de liederen van Wim Sonneveld en dergelijke, vormen samen met hun eigen verhalen een orale databank.

Een geschikte stem
Ik spreek met een bejaarde man die mij spontaan begint te vertellen over de brand van het Paleis van Volkvlijt en het optreden van beroemde artiesten daar. Ik vraag hem hoe het komt dat er overwegend vrouwelijke gebruikers van de verhalentafel zijn en of hij geen zin heeft zijn verhaal aan de tafel toe te vertrouwen.
Hij zegt met een vette knipoog: "ach meneer, laten we het er maar op houden dat mijn stem er niet zo geschikt voor is".
Ondertussen schuiven de dames hun hand over de oplichtende schermpjes. Of iedereen onbevangen haar verhaal aan een meubel toevertrouwd is sterk afhankelijk van de ondersteuning die ze daarvoor krijgen.

Het praten met levende mensen blijft vooralsnog de beste interactieve bezigheid die er is voor mensen die nog moeite met een telefoontoestel hebben en zeker nog niet de drempel van een internetcafé overstappen, zelfs als dat café in een vertrouwde omgeving staat.
Maar als eenmaal die drempel naar de verhalentafel genomen is ontstaat een waardevol collectief archief, samengesteld door mensen die in het algemeen niet altijd in de gelegenheid zijn hun herinneringen en ervaringen vast te leggen.


foto Waag Society

Echte verhalen opslaan
Overigens lijkt mij de opzet van het project ook voor het onderwijs interessante mogelijkheden opleveren. Niet in de laatste plaats omdat het object afwijkt van de typisch grijze omgeving van een rij PC's in de klas.
Laten de scholen alle opzichtig aanwezige beeldschermen vervangen door laptops die netjes in een kast opgeborgen kunnen worden en er pas uitkomen als ze echt nodig zijn.
Een aangepaste versie van de verhalentafel misstaat dan niet in een documentatiecentrum van de school die daarmee niet uitsluitend de documentatie van 'buitenaf', maar vooral de belevenissen en ervaringen van de kinderen zelf opslaat.


Verhalen zijn kunst
De Verhalentafel is ontworpen door beeldend kunstenaar Hans Muller daarbij intensief geholpen door de bejaarde bewoners die wel iets anders wilden dan een kunstzinnig vormgegeven praatbank in de tuin. Het is een samenwerkingsproject met "Waag Society", maatschappij voor oude en nieuwe media, en zal in de toekomst ook voor andere verzorgingshuizen beschikbaar komen.