1994 Het jaar waarin Apartheid afgeschaft wordt. Nelson Mandela wordt de eerste zwarte president van Zuid-Afrika

Voorwerpen die Taal uitlokken

Dingen in de kring
Tijdens de presentatie van het boek 'Dingen in de kring' zie ik hoe vanzelfsprekend kinderen de voorwerpen, die hun juf op tafel uitstalt, met hun verhalen kleuren.
In de meeste kleutergroepen begint de schooldag in de kring.
Het vormt een klassikaal vast moment van de dag.
Kinderen laten elkaar dingen zien die ze meegebracht hebben en als het goed is vertellen ze er meer over dan dat ze het voorwerp benoemen. Ze leren al meteen dat verschil tussen vertellen en benoemen.
Er is rust, niemand loopt rond of sliert over de grond. De kinderen kunnen elkaar goed zien en verstaan en ze weten wie er allemaal zijn en wie er niet is. Wat is met de zieke kinderen aan de hand? Dat willen we weten.

Verplicht nummer
Kringen waren lang een verplicht maandagochtend-nummer waar leerkrachten van moesten zuchten.
Al die identieke verhalen over bezoeken aan pretparken en grootouders.
Vooral in de midden- en bovenbouwgroepen hoor je dat de leerkrachten er niet meer aan beginnen.
Kringen die bestemd zijn om naar elkaars authentieke verhalen te luisteren en daarna te gaan schrijven, spelen of drukken, zijn nooit saai of moeizaam.
Als voorwerpen de bron van die verhalen zijn kan er eigenlijk helemaal niets fout gaan. De associaties vliegen moeiteloos door de kring.
Dat valt te leren van hoe het gaat met dingen in de kring en hoe dat werkt in de onderbouw.
Het boek is een belangrijke steun en bevat een complete leerlijn door de hele basischool.

[Dingen in de kring, taalvorming en drama in meertalige middenbouwgroepen, Suzanne van Norden, 1994, uitgave SKVA/Kinderkultuur en Bekadidact Baarn/Utrecht.]
[ Kinderculturen, over ervaringsgericht intercultureel onderwijs, Suzanne van Norden, 1990, uitgave: Stichting Kunstzinnige Vorming Amsterdam.]
***

Taal bestaat niet zonder Beeld
De wisselwerking tussen ver-beelding en ver-woording een voorwaarde is voor een talige ontwikkeling.
Vygotsky is van mening dat egocentrisch praten leiding geeft aan het eigen doen, sturing aan het gedrag.
Hij voegt daar een dimensie aan toe: de intrapersoonlijke functie.
De functie van de taal is richting geven aan het eigen denken.
Het kan geen kwaad de theoriebloem van Vygotsky in de hele tuin van onderwijstheoretici te plaatsen en daarbij de plaats van taaldrukken aan te geven.

Schakels tussen Concreet en Abstract
'Taal bestaat niet zonder beeld en niet zonder handelen.'
De oriënteringsfase is de voorbereiding op de uitvoering van de materiële handeling.
De materiële fase: iets concreet doen.
De verbale fase: iets doen en verwoorden.
De mentale fase, een naar binnen gericht en geautomatiseerd taalgebruik, wat je denken zou kunnen noemen.

Taal is een voorwaarde om als mens te kunnen fungeren
De uitvoer: Wat je er ook instopt, er komt iets uit. Geklets, mammawoordjes, brabbelen, echt praten.
De sociale functie van taal lijkt onomstreden.
Over de functie van egocentrisch taalgebruik lopen de meningen uiteen. Voor Piaget is het een betrekkelijke functieloze overgangsperiode. Piaget zoekt binnen het gebeuren van in- en uitvoer, schakels tussen taalontwikkeling en verstandelijke ontwikkeling.

Creativiteit en Geletterdheid
Genoeg redenen om met meer dan normale aandacht naar het begrip 'beeld' in het verband van taal te gaan kijken.
Taaldrukkers bewegen zich in de grensgebieden van ontwikkeling van creativiteit, geletterdheid en technische leerprocessen op taalgebied.
Daarboven in het interactieve gebied van taal en beeld.
Het is daarom niet vreemd dat in kringen van taaldrukkers veel en vaak nagedacht wordt over beeldtaal en taalbeeld.
Mag het een geluk zijn dat ze een en ander niet vanuit een puur wetenschappelijke houding onderzoeken?