|
1993
Het jaar
waarin heftige gevechten plaatsvinden tussen Kroaten en Moslims
waarbij de historische brug Stari Most over de rivier de Neretva
wordt verwoest
Conferentie
Literaire Vorming
Het
tweede handboek verschijnt
'Taal is het basisgereedschap van
de persoonlijke ontwikkeling
literaire vorming draagt eraan bij dit gereedschap te leren hanteren.'
Onderwijs
waarin geen ruimte is voor eigen creativiteit, heeft het karakter
van indoctrinatie.
Aldus Prof. Nathan Deen,
hoogleraar leerlingbegeleiding bij de Rijksuniversiteit van Utrecht
Alleen waar ruimte is voor eigen initiatief en vormgeving onder
goede begeleiding ontstaat echte educatie.
Taalonderwijs via methodes is dood onderwijs.
Taalonderwijs dat binnen de geforceerde situatie van de school
aansluit bij de ervaringen van kinderen, is voor mij levend onderwijs.'
Taalmethodes willen degelijk en volledig zijn. Ze zij té
degelijk, té compleet en missen daardoor de verbinding
met de belevenissen en ervaringen van kinderen. 'Ik ben geïnteresseerd
in kinderen en niet in uitgestippeld materiaal.'
Werken met TAALDRUKKEN, ervaringen
en ideeën, vervolg op het Handboek Taaldrukken, Lucie Visch
en Mirjam Zaat (Red), uitgave: Bekadidact Baarn/Utrecht in samenwerking
met Taaldrukwerkplaats/SKVA Amsterdam, 1993, ISBN 90 321 0628
7.
Beweringen
en Bespiegelingen
Het boekje geeft een stukje geschiedenis en beschrijft wat literaire
vorming is. Daarnaast vele onderwerpen die ter sprake kwamen in
de werkgroepen: Wat is taaldrukken? Wat valt er over Taal en Beeld
te weten? Hoe zit het met Zij-instromers, de Verlengde schooldag
en andere vormen van Sociale Vernieuwing? Allemaal onderwerpen
waar taaldrukkers direct of indirect mee te maken hebben.
Anke Ars, leerkracht basisschool:
'Literaire vorming is een essentieel onderdeel van het taalonderwijs.
In de praktijk is taaldrukken goed uitvoerbaar, maar hulp en ondersteuning
van taaldrukkers is echter onmisbaar.'
Krishna Autar, landelijk coördinator
Verlengde Schooldag:
'Het aanbod van de literaire vorming in de verlengde schooldag
kan maar heel bescheiden zijn. Het moet aansluiten bij de literaire
tradities in de multiculturele thuissituatie.'
Johan Spitteler. directeur
van een basisschool:
'Kunstzinnige vorming moet een vast plek in het lesprogramma krijgen
omdat in de praktijk gebleken is dat het bij kinderen met een
achterstand een hoog rendement oplevert.
Beweringen, opbrengst van
de conferentie Literaire vorming in het onderwijs, Eline
Bokslag en Mirjam van Elburg,
uitgave Taaldrukwerkplaats/SKVA, mei 1993, ISBN 90 71661 15 6.
Een
Poëzie-wedstrijd houden
Als je wilt weten wie het snelste kan lopen van het hele land,
organiseer je een wedstrijd. Je trekt een startlijn en een aankomstlijn
en meet nauwkeurig de afstand daartussen.
Als je wilt weten wie het mooiste gedicht kan schrijven, organiseer
je een schrijfwedstrijd. Je bedenkt een leuke naam voor de wedstrijd,
zoals bijvoorbeeld POwEZEIST, vermeldt nauwkeurig hoeveel regels
ieder mag insturen.
Je zorgt voor een persbericht, en benoemt een deskundige jury.
Op de eindstreep leest de jury alle gedichten en wijst een prijswinnaar
aan.
Een bos bloemen, het afdrukken van het winnende gedicht in een
bundel en de plaatselijke krant alsmede een zoen van de publiciteit
zijn de prijs.
De ene wedstrijd is de andere niet
Wie het snelste loopt is vast te stellen als je betrouwbare en
objectieve meetinstrumenten gebruikt.
Wie het mooiste gedicht geschreven heeft is nooit en te nimmer
objectief vast te stellen.
Een wedstrijd houden waarbij onbetrouwbare factoren de prijswinnaar
aanwijzen moet terecht verboden worden.
Een overgeschreven gedicht bekroond
Dat een jury op het gebied van de literatuur meestal faalt, bewijzen
de vele literaire prijzen en de vreemde dans van de jury's eromheen.
En dan: de jury let even niet op en bekroont een overgeschreven
gedicht van Nannie Kuiper.
Welk een blamage.
Schrijven, een Intieme Bezigheid
Creativiteit, het vermogen om gedachten en ervaringen in
woorden vast te leggen, is een individuele bezigheid die per definitie
geen competitie verdraagt.
Alle werkvormen die we bij taalvorming, literaire vorming en taaldrukken
gebruiken, zijn op die veiligheid in de groep gericht. Door die
zorgvuldigheid die ik moet betrachten kan ik onmogelijk toelaten
dat teksten van deelnemers in een vormend proces onderworpen worden
aan een toetsing door derden.
Ontroering valt niet te meten
Net zo min als geluk en verdriet.
Zelfs als er uiterlijke verschijnselen zijn, zoals tranen, kunnen
die het bewijs zijn van zowel geluk, verdriet als ontroering.
Het meten van de hoeveelheid tranen is daarmee een onbetrouwbaar
middel.
Kwaliteit van schrijven
Hoe krijg je oog voor kwaliteit van het geschrevene, van jezelf
en dat van een ander? Hoe ontwikkel je kwaliteit in schrijven?
De dichter Ed Leeflang maakt
zich samen met mij boos op de poëziewedstrijd. Hij noemt
het een typisch Rotaryidee, gesteund door Unicef.
De organisatie bedenkt de thema's en tienduizend scholieren zitten
op hetzelfde moment over hetzelfde onderwerp gedichten te schrijven.
Met weemoed denkt Leeflang aan de aanpak van Kenneth Koch en zijn
navolgers die het allemaal zonder de opgefokte wedstrijdsfeer
deden.
Dat de kinderen dat ook voelen blijkt uit een ingezonden gedicht:
We moeten vandaag iets dichten iets over dromen
Maar er wil niks bij me opkomen.
Een paar kinderen zijn al klaar en ik denk en ik denk maar.
Ik wou dat de les was afgelopen en ik zie dat wel meer kinderen
dat hopen.
Ik hoef ook niet te winnen alleen maar om een paar zinnen!
Een
door en door anti-poëtische schijnvertoning
Ed Leeflang schrijft:
'Maar mijn echte treurnis moet nog beginnen. Want wat word
je intens verdrietig als je De wereld om je heen, suggesties en
lesideeën voor het werken met poëzie doorneemt.
Naar een warriger, slechter geschreven, onappetijtelijker stuk
drukwerk zul je lang moeten zoeken.
Met wat voor Muze zijn scholen en jury's eigenlijk op pad?
Die toon waarmee de deftige dames vroeger over gevallen meisjes
spraken is erin te vinden.
Op alle pagina's van het lesboek zindert het van pedagogische
clichés, gebracht op een imperatieve akela-toon.'
En zo moppert Ed nog een tijdje door, pluist het werk van de wedstrijdstichting
tot op de bodem uit en kritiseert hun gebrekkig, maar wel zwaar
gesubsidieerde gezwam.
'Maar de kinderen vinden het leuk', is het eeuwige excuus voor
slecht onderwijs.
Ed begrijpt niet dat gerespecteerde kinderboekenschrijvers er
aan mee doen.
De mobilisatie van het positief dichtende
kind, Ed Leeflang,
in: Leesgoed 1993/1
Vernieuwing
van de samenleving
Sociale vernieuwing is het moderne sleutelwoord waaronder taalvorming
een plaatsje moet zien te veroveren. Oorspronkelijk zijn de projecten
en gelden gericht op verbetering van de gang van zaken in de wijken,
de aanpak van werkloosheid, de veiligheid op straat en zo meer.
Magneetscholen
Het zijn scholen die proberen zich te profileren met behulp van
veel kunstzinnigs in hun pakket.
Op die scholen is taalachterstand een dramatische vanzelfsprekendheid.
Nederlands Instituut voor Kunsteducatie
Het is een nieuwe naam voor kunstzinnigheid, maar de roepnaam blijft
LOKV.
Overheveling van het cultuurbeleid naar het ministerie van Onderwijs,
Cultuur en Wetenschap.
Er is hoop op een beleid waar kunst en onderwijs elkaar ontmoeten.
Kunsteducatie
In de drang om de geur van geitenwollensokken te verdrijven
bedenkt men dat kunstzinnige vorming voortaan kunsteducatie moet
heten. Of dat een noodzakelijke naamsverandering is valt te betwijfelen.
Van hoog tot laag houdt men vol dat er niet aan de inhoud van kunstzinnige
vorming getwijfeld wordt.
Maar toch, die naam.
Het lijkt erop alsof men bang is dat de gevormde mensch niet gedwee
de boeken der grote literatuur zal aanschaffen en de museum- en
concertzalen zal bezoeken.
Voorschoolse Periode en de Verlengde Schooldag
Deze termen duiken op in de besluitvorming van de gemeente.
Al voordat de kinderen naar school gaan moet er aandacht aan taal
gegeven worden.
En na schooltijd kunnen kinderen deelnemen aan kunstzinnige activiteiten
waarvoor binnen schooltijd geen plaats meer is.
Een onheilspellend vooruitzicht.
naar
boven
|
|