|
1989
Het jaar waarin
een uitgelaten menigte met houwelen inhakt op de gehate Berlijnse
muur
Gedichten
in Het LeeftijdMuseum
Het LeeftijdMuseum is een
project waarin voorwerpen en teksten die de leeftijd van de kinderen
markeren in vitrinekastjes tentoongesteld worden. Met de bijbehorende
lesbrief in de hand richten vele scholen leeftijdmusea in.
Het is de eerste keer dat er zo uitgebreid beschreven is hoe we
met gedichten in de klassen werken.
Kinderen moeten kennis kunnen maken met regels die vloeien en
stromen, die klank en kleur hebben.
Tentoongestelde Leeftijd in het Amsterdams
Historisch Museum
Nadat de uitstalkastjes van het LeeftijdMuseum in de eigen
scholen en in de buurtbibliotheken tentoongesteld zijn, is een
selectie ervan in het museum tentoongesteld.
De plek is zeer toepasselijk omdat het museum vroeger een weeshuis
was. De uitstalkastjes zijn onder meer geplaatst in de kastjes
op de binnenplaats waar de weesjongens hun gereedschap en werkkleding
op moesten bergen.
Het LeeftijdMuseum is in een echt museum terecht gekomen.
Theatergroep Wederzijds maakt jeugdtheaterproducties
Eén ervan: 'Zwanen zien er altijd
zo nieuw uit', is een voorstelling gebaseerd op een
levensweg. De spelers gebruiken daarbij gedichten als tekst.
Het wordt een samenwerkingsproject met de Taaldrukwerkplaats.
Taal
als Expressie
Taal als Traditie
Taalbeheersing als Ambacht
Daarover schrijft
Geert Koefoed, docent aan de
Rijksuniversiteit Utrecht.
Zijn denken over taal heeft een verschuiving ondergaan.
Die verschuiving treft hij ook bij de taaldrukkers aan.
'Tot voor kort waren de teksten van kinderen voor ons een beetje
heilig, daar moest je verder niet aankomen. Het ging er in de eerste
plaats om kinderen gemotiveerd aan het schrijven te krijgen. Ze
het gevoel te geven dat hun eigen taal genoeg is om op schrift te
stellen. Maar we zijn ook ambitieus. De teksten moeten goed zijn.
Hoe beter de teksten, des te meer enthousiasme voor het schrijven....'
Een tekst, hoe persoonlijk ook, heeft niet puur subjectieve aspecten.
Of een tekst goed is hangt van objectieve aspecten af. Het is niet
zijn bedoeling taal af te schaffen als uitdrukkingsmiddel van het
individu, maar ook de taal van de traditie moet met respect benaderd
worden.
Kritische
Leraren
Er is een reünie in het gebouw van de IVKO. Voor het eerst
sinds lange tijd kom ik weer op die school. Taalvisualisatie staat
nog wel op het rooster maar blijkt verwaterd te zijn tot het mooi
afdrukken van je eigen naam. Nostalgisch kijken we elkaar aan. De
tijdgeest heeft ons ingehaald.
Uitgeverij
Muusses Failliet
De uitgeverij, die met het idealisme van Jan
Muusses tot bloei kwam en vele progressieve onderwijsuitgaven,
waaronder het blad
Vernieuwing en verschillende
uitgaven van de Werkschuit, op zijn naam bracht, gaat helaas failliet
en sleept bijna het blad Vernieuwing in zijn ondergang mee. De drukkerij
is wel winstgevend, de uitgeverij van het idealisme is dat niet.
De werknemers staan zonder fatsoenlijk pensioen op straat, daar
was bij al het idealisme even niet over nagedacht.
Tot de fusie van de Werkschuit met IDV en
VREK is nu besloten.
Drie bloedgroepen van de kunstzinnige vorming moeten samenwerken.
De Werkschuit met een overmaat aan beeldende activiteiten verdeeld
over cursuswerk met veel docenten en een steunfunctiegroep waar
de discipline taal opvalt. IDV met dans en drama, waar randgebieden
zoals Tai Chi bij opgenomen zijn, verdringen de literaire cursussen.
VREK, met zijn historie als actiegroep op het gebied van meisjes
en hun cultuur. Visie en doelstellingen moeten op een gelijk spoor
gezet worden en dat heeft voeten in de aarde.
Afscheid
Frans Scharff als directeur van de
Werkschuit.
We drukken een mooi boek met teksten en laten het kunstzinnig inbinden.
Frans gaat de vakgroep van de Poppenspelers organiseren.
Inspectie
Kunstzinnige Vorming / Amateuristische kunstbeoefening
In 1947 is die er voor muziekscholen. Toen er meer creativiteitscentra
kwamen kwam er in 1977 een inspectie voor Beeldende- en Audiovisuele
Vorming. In 1979 voor Dans en Drama en pas in 1988 voor Literaire
vorming.
Er is een benoembaarheid nodig voor ieder die binnen de centra les
geeft .
In 1986 wilde het ministerie van WVC er weer vanaf en vanaf 1989
ressorteerde de inspectie Kunstzinnige Vorming en Amateuristische
Kunstbeoefening (Insp. KV/AK) onder de Landelijke Stichting Kwaliteitsbewaking.
Taaldrukkersdagen,
van Werkplaats naar Salon
Regelmatig
houden we zulke dagen om elkaar te zien en te steunen in de moeizame
strijd tegen een beleid waar eigenlijk geen plaats voor ons is.
We wisselen werkvormen uit. Het is een goede traditie die aansluit
op de bijscholingen. De traditie stokt als de bijscholingen stoppen
en geld en tijd ontbreken. De taaldrukkers in het land moeten elkaars
steun en inspiratie ontberen. Er komen door het LOKV georganiseerde
salondagen,
gehouden in het kasteel Groeneveld, voor in de plaats. De naam zegt
het al, het gaat over het hogere, het literaire, en dat bedrijf
je niet in een werkplaats maar in een salon!
Met
Taaldrukken Kun Je Lezen en Schrijven
Een
miniconferentie over het werken in de Volwasseneneducatie.
Er wordt het Cursusmodel Taaldrukken gepresenteerd. Dat model is
ontwikkeld met de ervaringen die we met Open-Schoolgroepen opgedaan
hebben.
In een inleiding zegt Ella Bohnenn van
het Studiecentrum Volwasseneneducatie:
'Deelnemers aan lees- en schrijfgroepen hebben niet of onvoldoende
het lezen en schrijven geleerd. Het gaat om grote aantallen mensen.
Analfabeten staan nu weer even in de belangstelling, sinds Unesco
1990 uitgeroepen heeft tot jaar van alfabetisering. Sommige deelnemers
hebben weinig school gehad. Anderen hebben hun tijd wel uitgezeten,
maar veel te weinig opgestoken. Allemaal zijn ze gewend om schrijfsituaties
te vermijden. Ze durven niet en beheersen de vaardigheid onvoldoende.
Deze twee zaken hangen natuurlijk samen. Het is moeilijk om zonder
huiver iets op papier te zetten, als je weet dat je veel fouten
maakt. En andersom, je maakt meer fouten als je onzeker bent. Die
schrijfangst heeft verschillende oorzaken: de angst om fouten te
maken; je weet niet waarover je zult schrijven; het idee dat schrijftaal
iets wezenlijks anders is dan spreektaal.
'Schrijven is een afdruk nemen van de ziel',
zei Multatuli al in de vorige
eeuw.
En dat is wat het is. Met schrijven geef je jezelf bloot, je laat
zien wat je bezig houdt, wat je voelt of denkt.'
Ieder
mens heeft een stem
Fie van Dijk
pleit ervoor om bezig te zijn met het onderzoeken van de werkelijkheid.
Er is een wisselwerking tussen mondelinge en schriftelijke geletterdheid,
een combinatie van hoofd en handarbeid.
Een mooi voorbeeld geeft de Engelsman Stephen
Brain.
Die onderzocht autobiografisch werk van arbeiders in de19e eeuw.
Dat beantwoordde helemaal aan de stereotype beelden van de hogere
klassen:
Arbeiders zijn braaf, fatsoenlijk, arm, onbekwaam, en de boeven
onder hen worden terecht zwaar gestraft.
Was dat de stem van de vrije arbeider of van een gevangene die zich
de opvattingen van de heersende groepen heeft eigen gemaakt? Brains
conclusie:
alleen die geschriften werden gedrukt en verspreid die naar inhoud
en stijl waren aangepast aan de burgerlijke normen. Mensen die geen
stem hebben, moeten zelf de touwtjes in handen nemen en hun eigen
teksten drukken en verspreiden.'
Basiseducatie
ontwikkelt zich tot verkokering en verschoolsing.
De roep om materiaal wordt steeds luider.
Maar materiaal dat centraal ontwikkeld en van bovenaf gedropt wordt
is dodelijk voor waar we in de aanlooptijd voorstander van waren:
de cursisten hebben zelf het beheer over hun leven.
De Projektgroep Volwassenen Educatie
Fie van Dijk en Tineke
Krol houden een receptie in het PC Hoofthuis van de Universiteit
ter ere van een zo lang bestaan, maar meer nog omdat dat bestaan
bedreigd wordt. Steeds meer wordt me duidelijk dat dergelijke, op
emancipatie van mensen met minder kansen gerichte, activiteiten
in het strenge academische klimaat
van de Letterenfaculteit voor de bijl gaan.
Af en toe is
er gelegenheid te laten zien waar we mee bezig zijn, zoals op de
Taaldruktentoonstelling bij de Stadsdeelraad
Noord, waar we werk van volwassenen laten zien dat gemaakt
is op verschillende lees- en schrijfgroepen.
Taal
en beeld
Ik
doe pogingen om de verhouding tussen beeldende en talige expressie
te onderzoeken en te beschrijven en er werkvormen bij te ontwerpen
die het mogelijk maken om de afhankelijkheid van het een ten opzichte
van het ander te doorbreken.
Beelden wekken associaties op die vervolgens in woorden vastgelegd
worden. Daarna kunnen de teksten weer nieuwe beelden oproepen en
zo meer en zo voort. Het moet duidelijk zijn dat deze manier van
werken iets totaal anders is dan het illustreren van teksten, of
een tekst onder een beeld te schrijven.
Singaround
Peter Dellensen
neemt op 11 november afscheid van de Taaldrukwerkplaats.
We hebben een feestje met een singaround, een bijeenkomst, oorspronkelijk
in een Ierse pub, waarbij deelnemers elkaar een bloem doorgeven.
Als je de bloem in je hand hebt, zing je een lied en de anderen
vallen je bij of worden geïnspireerd tot een nieuw lied. De
singaround vertoont een grote verwantschap met de vertelronden van
taaldrukken.
In 1995
zegt Peter terugblikkend:
'Steeds duidelijker en vaker keer ik terug naar waar ik mee startte:
woorden uitkiezen om te zeggen wat mij op dit moment in deze situatie
raakt. Een dynamisch balanceren met woorden; een steeds verschuivend
proces. Als de verbinding met wat ik voel, zie, denk, doe teveel
op de achtergrond raakt, ervaar ik mijn woorden als plat, dood.
Dan druk ik mij technisch misschien duidelijk uit of zeg ik het
mooi, maar het heeft niet meer genoeg met mij te maken. Daarom ga
ik mensen die zo'n verbinding duidelijk laten horen steeds meer
waarderen. In de laatste twintig jaar is dat een zich steeds verdiepend
proces en word ik trouwer aan waar het mij om gaat: zeggen wat ik
op mijn hart heb.'
Dichters
als drenzende kinderen
Het literaire spektakel Nieuwe
Wilden & Maximalen in Utrecht. Elly
de Waard, laat duiven los, maar dat valt niet in de smaak
en een van de 'groupies' van de Maximalen schreeuwt door de microfoon:
'Kutwijf'. Een andere dichteres geeft haar met de microfoon een
klap op haar kop. Een Vlaming moet van het podium gerukt worden
als zijn poëzie langdradig wordt en 'speels' wordt fruit in
het rond gesmeten. Een dichter leest voor alsof de duivel hem op
de hielen zit.
Er is voorgelezen uit het 93e sonnet van Willem
Kloos:
'Zij allen zijn als kinderen die drenzen.'
De literaire vorming dynamisch in beweging, het volk kijkt verschrikt
toe.
naar
boven
|
|