|
1986
Het jaar dat
een kernreactor in de kerncentrale van het Russische Tsjernobyl
ontploft
Werkwoorden
uit de Taaldrukwerkplaats
Werkwoorden
bij 10 jaar Taaldrukken
Medewerkers en deskundigen geven een kort statement
Frederice van Faassen:
'Woorden laten zien wat er te zien is.
Wat ik meemaak, kan ik er in woorden weer laten zijn.
De ander kan dan ook zien wat ik meemaakte.'
Theo Vesseur:
'Ik ben best trots op het feit dat ik de grondleggers van de taaldrukwerkplaatsen
vanaf het begin heb gesteund, zonder armslag. Ik ben fier op hun
vriendschap. Ik ben blij met hun volhouden, hun weten, hun geloof
en hun geduld.'
Fie van Dijk:
'Hoe krijg ik ze (in lees- en schrijfgroepen) aan het schrijven?
Die vraag zoeken we op.'
Peter Dellensen:
'Mijn werktas zit vol mappen en aantekeningen over taaldrukken.
Papieren met dubbelgevouwen blaadjes er omheen maken een indeling.
Ik stop er van alles in en haal er soms weer iets uit.
Het is een rituele handeling.'
Paul Krijnen:
'Elk woord kan tot misverstanden of illusies leiden. Vandaar dat
het kort, bondig en zakelijk wordt gehouden.
Ambtelijk noemen velen dat. Onverstaanbaar anderen. Ik weet het.'
Jos van Hest:
'Het uiteindelijke woord hoeft niet gedrukt te worden,
niet geschreven en niet gezegd.
Het uiteindelijke woord is woordloos.
Wat een stilte zal dat geven.
Wat een rust zal dat zijn.
Wat een leegte zal dat vullen.'
Henk van Faassen:
'Als de tekens, die de begrippen herkenbaar maken, in rijen op
papier verschijnen,
dezelfde tekens, maar in duizendvormige verschijning dik en dun,
stijlvol of bonkig, leesbaar of modieus.
Tekens aangepast aan een doel en een nut.'
Vera van Popta:
'Ook al ken je maar drie woorden wil dat nog niet zeggen dat je
niets te vertellen hebt.'
Leo Lentz:
'wie zegt: "ik ben tegen abstract taalgebruik" die liegt'
Frans Scharff:
'Als ik in lijn 10 sta roep ik wel eens heel hard: taaldrukken!
Iedereen begrijpt me en zelfs de controleur laat me zonder kaartje
staan. Ben ik een duivel, een melaatse of een mislukt kunstenaar?
Nee, Ik ben gelovig in taaldrukken.'
Andries Oldersma:
'De keuze van het 'juiste' woord, het bijpassend schrift of lettertype
en de vermenigvuldigingswijze van teksten om mee te communiceren.
Een afgeleide waarde, maar een nuttige, zelfredzaamheid bevorderende
waarde.'
Een
Poging tot Plaatsbepaling
De Advieskommissie Taalvorming LOKV
brengt een advies uit. Het is een vervolg op het advies aan de minister
in 1984. Het gaat om de relatie tussen taaldrukken en kunstzinnige
vorming.
Taaldrukken is een activiteit binnen de kunstzinnige vorming met
een duidelijk eigen identiteit.
'Taaldrukken is in wezen een taalactiviteit en moet als onderdeel
van de discipline taal beschouwd worden, waarbij taal als een volwaardig
deelgebied van de kunstzinnige vorming erkend zou moeten worden.'
Het advies pleit er verder voor, dat creativiteit thuis hoort onder
divergente productie. Voor een vraagstelling zoeken we naar meerdere
oplossingen.
De formulering:
'Taalvorming is vorming met behulp van middelen en uitingen van
de literatuur.'
Hoofddoelen:
'Ontwikkeling van talige expressieve en kreatieve vermogens van
iedereen.
Ontwikkeling van receptieve vermogens ten aanzien van talige cultuuruitingen.
Ontwikkeling van eigen plezier, smaak en esthetisch gevoel bij iedereen
in het vormgeven en genieten van talige cultuuruitingen.'
Drama
is een vak apart
Leerkrachten op basisscholen moeten meer ervaring opbouwen met dramatische
vorming.
Maar dat moet wel binnen de taallessen gebeuren omdat het veel lijkt
op het lesonderdeel 'stellen'. Maar waarom dan?
In de wet op het basisonderwijs valt het onder de expressieactiviteiten
en daar is taalexpressie er één van. Het vindt allemaal
plaats in de randjes van het onderwijs en afhankelijk van de affiniteit
van de leerkracht met de werksoort.
Het pleit voor een vak op de PABO, waar leerkrachten met een brede
inzetbaarheid opgeleid moeten worden.
De consulenten kunstzinnige vorming zullen een missionarisrol toebedeeld
krijgen volgens Pierre Ballings,
hoofd van de afdeling KV/AK van WVC.
Porno
Het advies mag op last van het bestuur van LOKV niet gedistribueerd
worden. Het wordt behandeld als een soort pornografie dat van onder
de toonbank verspreid wordt. Pieter Quelle
die namens het LOKV secretaris van de adviesgroep is
wordt hard op zijn vingers getikt.
Het gaat voornamelijk om de naam taalvorming.
Over de inhoud van het advies hoor ik van het bestuur niets.
Woorden
Geven aan je Ervaringen, Taaldrukken
en de Open School
Als Introductie Werkwijze Open School
verschijnt een boekje dat het nut van taaldrukken in het
ervarend leren beschrijft. De deelnemers schrijven met taalvorming
gemakkelijk, is de conclusie.
Het gaat vooral om schrijven voor jezelf en voor de mensen direct
om je heen. Schrijven voor de buitenwereld is veel moeilijker omdat
je moet voldoen aan allerlei, voor jezelf onduidelijke, waarden
en normen van de lezer. Dat betekent dat je 'correct' Nederlands
wilt schrijven of dat je niet alles vertelt wat je op je hart hebt
omdat anders je boodschap misschien niet over komt.
Taaldrukken maakt het je mogelijk je eigen normen en waarden en
wat je op het hart ligt te leren kennen.
De aanzet tot handelen in de buitenwereld is daarmee ook op het
gebied van schrijven gegeven.
Paolo
Freire en de Wedergeboorte van Landen
Op een van de bijeenkomsten van de
Projektgroep Volwassenen Educatie van de Letterenfaculteit
van de Universiteit van Amsterdam, luisteren we naar Antonio
Faundez uit Chili. Hij heeft lange tijd met Paolo
Freire gewerkt en is zijn beoogde opvolger.
'Als je met alfabetisering bezig bent zullen mensen dingen moeten
begrijpen. Begrijpen is niet alleen taal maar ook individuele geschiedenis.
Je kunt in abstractie praten over nationaliteiten en landen die
ontstaan na de kolonisatie. Die landen moeten behalve gedekolonialiseerd
ook herboren worden, de mentaliteit van een volk moet gedekolonialiseerd
worden. Een alfabetisering van politieke ervaring met een educatieve
dimensie. Dat is wat anders dan een educatieve ervaring met een
politieke dimensie. Het was een politieke fout, die in Nicaragua
gemaakt werd. De misvormde mentaliteit van de stedelijke studenten
werd losgelaten op het platteland. Maar de studenten gingen weer
terug naar de stad.'
Taal is een voertuig van cultuur en produceert
cultuur
Het is in dit verband minder een communicatiemiddel.
Taal is ook de manier van eten, van gebaren maken, van bewegen.
Ik moet hierbij denken aan het feit dat we gevormd zijn door een
onderwijs dat niet nieuwsgierig is naar wat mensen te zeggen hebben,
maar kijkt of mensen hetgeen de onderwijsgever er in stopte, weer
tevoorschijn kunnen halen.
Op het literaire vlak is alfabetisering ook een politieke zaak
Een nationale cultuur is een abstractie. Cultuur is een diversiteit.
Wie beslist wat literaire waarde heeft? Binnen culturen wordt bijvoorbeeld
de strijd gevoerd wat vrouwentaal en wat mannentaal is. Ieder moet
kans krijgen zijn eigen taal te schrijven, de een mag niet boven
de ander gesteld worden. Zo bekeken is de school een anti-leer-instituut.
'Er is vaak een fysieke weerstand tegen de ideeën uit het westen.
In het westen zelf gebruikt men vaker de techniek van Freire en
niet zijn methode. Er is sprake van een confrontatie van eigen kennis
met externe kennis. De spanning tussen deelnemer en begeleider is
vergelijkbaar met de spanning tussen het woord en de stilte. Het
is een symbool voor houding.'
Taaldrukken
en Jong Volwassenen
Op
veel scholen voor parttime onderwijs, streekscholen en vormingscentra,
wil men kennis nemen van taaldrukken. We geven een paar jaar bijscholingen
aan docenten van praktijkscholen en dergelijke. Internaten van Justitie,
waar men randgroepjongeren opvoedt, vragen naar onze inzichten en
richten drukwerkplaatsen in.
Maar dan is het plotseling afgelopen als de subsidiekraan voor dergelijke
scholingen knarsend dicht gaat.
TAALDRUKKEN
verder dan zeggen en schrijven
Het Handboek is klaar en mag een mijlpaal heten.
In de voorbereiding van een congres ter gelegenheid van het verschijnen
is het axioma van 'de eigen ervaring' ter discussie gesteld; men
heeft de literaire invalshoek van de taalexpressie willen verkennen.
Het gaat niet alleen om de productie van eigen teksten maar ook
om inzicht te krijgen in wat er gebeurt als echte schrijvers in
boeken aan het werk gaan.
Er blijft een kloof bestaan tussen het aandeel van de schrijver
en dat van de taaldrukkers.
naar
boven
|
|