KUNSTZINNIGE VORMING =

BEELDENDE VORMING

DANSANTE VORMING

DRAMATISCHE VORMING

MUZIKALE VORMING

AUDIO-VISUELE VORMING

TAALVORMING

TAALDRUKKEN

Taaldrukken is een activiteit binnen de discipline
Taalvorming maar met een duidelijke eigen identiteit.
Niet het aanleren van technieken staat centraal, maar het vormingsproces, dat erop gericht is dat deelnemers zichzelf in hun situatie beter begrijpen en verwerkelijken.
Tegelijkertijd gaat het erom dat deelnemers via het werken vanuit eigen ervaringen en door het gebruik van eigen woorden, die eigen ervaringen intenser gaan beleven en er vanuit een minder star perspectief naar gaan kijken.
Taaldrukken is in zijn wezen een taalactiviteit.
Taaldrukken zou dan ook als een onderdeel van de discipline taal beschouwd moeten worden, waarbij taal als een volwaardig deelgebied van de kunstzinnige vorming erkend zou moeten worden.
De eigen identiteit en de nieuwe inhoud die taaldrukken aan de discipline taal geeft, zou in de organisatiestructuur eromheen tot uitdrukking moeten komen.
***



Herdenking van het Jordaanoproer

Grote groepen leerlingen van de basisscholen uit de Jordaan schrijven en drukken muurkranten.
In Amsterdam brak het oproer juli 1934 uit naar aanleiding van de verlaging van de werklozensteun.
De werkvorm muurkrant is al eerder toegepast, maar zelden op een zo grote schaal als hier. Honderden kinderen doen er aan mee.
***

De Kinder Vredeskrant
We werken met klassen aan een project waarbij, behalve dat er geschreven en gedrukt wordt, ook papieren kraanvogels gevouwen worden. Dat is gebaseerd op het Japanse verhaal 'Sadako moet sterven'.

Sadako Sensaki woonde in Hiroshima toen de bom viel. Ze bevond zich met haar oudere broer slechts twee kilometer van het episch centrum maar was niet zichtbaar gewond.
Een paar jaar later kreeg Sadako leukemie.
In het ziekenhuis begon ze met het vouwen van kraanvogels.
Een kraanvogel staat voor geluk, gezondheid, een lang leven. Ze dacht dat als ze 1000 kraanvogels zou vouwen ze weer gezond zou worden.
De bamboeklas, klasgenoten van de zieke Sadako, hielpen haar met het vouwen van kraanvogels. Toen ze er 964 had gevouwen is ze op twaalf jarige leeftijd gestorven.

Kraanvogels in Amsterdam
Kraanvogels hangen bij honderden in de bomen rond het Frederik Hendrikplantsoen.
We leren de kinderen hoe je ze moet vouwen.
We vragen wat ze van oorlog en vrede merken. De kinderen schreven:

Vrede is dat mensen buiten lopen en dat kinderen tikkertje spelen.
In Suriname kan je aan de mensen zien dat het oorlog is geweest. Hun gezichten zitten vol ribbeltjes. Ze lopen met kromme stokken en hun kleren zijn gescheurd. Ik heb het zelf gezien.





1984
Het jaar dat typograaf en oud-directeur van het Stedelijk Museum, Willem Sandberg (1897-1984) is overleden

De plek van Taaldrukken in het onderwijs

Wat moet er in het Raamleerplan staan?
Het Ministerie van Cultuur, Recreatie en Maatschappelijk werk vraagt en krijgt advies.
Een adviesgroep is er twee jaar mee bezig.
Het advies geeft helderheid over de plaats van taaldrukken in de bestaande structuren en om de kwaliteit van het werk te garanderen en zo mogelijk te vergroten.
Wanneer is iemand taaldrukker?
Wat is een goede organisatiestructuur voor een Taaldrukwerkplaats?



Cultuurbeleid en de Wet op het Basisonderwijs
De invoering van de wet op het basisonderwijs zorgt voor meer aandacht voor kunstzinnigheid in het onderwijs.
Minister van CRM, Eelco Brinkman, komt met een notitie 'Cultuurbeleid'. Een instelling krijgt pas ondersteuning als ze zelf aan actieve marketing doen. Hij schrijft op een muur van het LOKV:
"Zoek in samenwerking uw kracht, niet in isolement"

De toon is gezet en zijn opvolgers Hedy d'Ancona en Aad Nuis. gaan vrolijk verder met afslanken en reorganiseren.


Idealen worden vervangen door operationele doelen
De VCO veranderd in VKV en is een werkgeversorganisatie geworden.
Toko's worden gerund, trajecten opgestart en financiële plaatjes en prijskaartjes bepalen wat er gebeurt met de kunst.
In ieder geval wordt de nieuwe discipline Literaire Vorming door al die cultuurmanagers niet als winstgevend geacht.


Er moet een Handboek komen
Stapels werkervaringen, geformuleerde visies, handleidingen en werk van kinderen liggen om ons heen.
De Stichting Leerplan Ontwikkeling zorgt voor betaalde uren om alles goed op papier te krijgen.

Omdat de taaldrukkers van mening zijn dat alle werkvormen eerst op de scholen uitgevoerd moeten worden, kost het beschrijven ervan de nodige hoofdbrekens. Het is niet voor ieder van ons even gemakkelijk om de begeleiding op de scholen te combineren met schrijven, maar het lukt ons.
***

Het Jordaanoproer
Schoolkinderen bekijken een tentoonstelling over het Jordaanoproer.
Ze schrijven over hun persoonlijke ervaringen met werkloosheid, krakersrellen en woningnood.
Vervolgens is er een 'drukkerijtraject met stations'.
Op ieder station een andere druktechniek en een andere kleur inkt. Rubberdruk, limograferen, stempelen en zo meer.
Tekst en beeld komen bij elkaar op lange stroken papier.
De stroken groeien aan tot wanden vol werk. De muurkranten komen in alle scholen van de Jordaan te hangen
.
***



Werkwijze Open School Van Onderop WOVO

Taaldrukken is voortgekomen uit de doelstelling om mensen verder te helpen met hun individuele meningsvorming.
In Nederland gelden vrijheden van drukken en verspreiding. Die hebben betrekking op de communicatieve kant van taal.
Taaldrukken gaat altijd ergens over. De communicatie ontstaat op een geleidelijke manier. Het haalt essentiële dingen bij mensen naar boven.

Een vrijwillige medewerkster van WOVO schrijft:
Ik merk dat de manier van taaldrukken mij en anderen helpt bij het systematiseren van gevoelens en gedachten. Het helpt om die dingen boven te krijgen die je zelf belangrijk vindt'.

Het is een van die initiatieven, die probeert tegenwicht te geven tegen de schoolse leerplannen en organisatie van de Basis Educatie.
Het zijn immers de belangen van deelnemers die ondersteuning verdienen? Laat die dan ook de inhoud van hun leerstof bepalen.
De overheid denkt er anders over en slaat aan het institutionaliseren, waardoor de waardevolle inzet van honderden vrijwilligsters terzijde geschoven wordt.




Over Taaldrukken en Menselijk Taalgebruik
Er wordt een verband gelegd met de inzichten van Paulo Freire
Taaldrukken wordt vaak in een adem genoemd met de Revolutionaire Pedagogie van Freinet.

Er zijn inderdaad belangrijke overeenkomsten. In beide gevallen staan eigen teksten van kinderen centraal. Je leert in beide gevallen bewuste keuzes te maken en bewuste beslissingen te nemen. Je verdiept je in wat anderen willen en zeggen.
Freinet houdt zich met het hele onderwijs bezig, taaldrukken met taal als zingevend en communicatief medium. Die keuze brengt een beperking zowel als een verdieping met zich mee.
Taaldrukkers richten zich daarnaast ook tot alle leeftijdsgroepen, van kleuters tot bejaarden. De gemeenschappelijke maatschappelijke visie brengt steeds meer Freinetters en taaldrukkers tot elkaar.
***



Het gebeurde te Ruigoord

Een boekje, gedrukt op de laatste augustusdag van het jaar.
Een klein maar fijn boekje, dat op een van de vele happenings van het Amsterdams Ballon Gezelschap op het opgespoten terrein achter Ruigoord in een tentje gemaakt is met zeefdruk en limograaf.

Ruigoord is het gekraakte dorp waar kunstenaars hun volle-maanfeesten houden. Het opgespoten land, dat oorspronkelijk bedoeld is voor nieuwe petrochemische industrie, wordt eenmaal per jaar bevolkt door een weed rokende subcultuur.
Bij het licht van vele vuren worden muzikale happenings gehouden. Gerben Hellinga en Hans Plomp zorgen ervoor dat er een literaire stroom tussen het nachtelijk tromgeroffel vloeit.

Het Dichterscirkus treedt aan
Er wordt staccato poëzie geschreeuwd. Een dikke dichter mompelt iets in zijn baard. De heksen dansen om de kookpot van de dichtkunst.
Nog dagenlang ruik ik als een gerookte paling.
***



Meer kinderkranten
De kinderkranten worden gebruikt om op andere scholen en in andere groepen te verspreiden met de gedachte, dat het zinvol is dat kinderen leren lezen met behulp van teksten van andere kinderen.
Er zijn kinderkranten met uiteenlopende thema's zoals 'vriendjes en vriendinnetjes', 'verliefd', , 'Nieuwsgierig naar onze natuur' en 'het leeftijdmuseum'.'over je kleren'
Er is een krant die uitsluitend gaat over schoenen, ritsen, knopen en strikken, vlekken en de vraag je wel eens voor gek loopt.


naar boven

verder

index