De kinderen maken een bijlage van de wijkkrant voor de Staatsliedenbuurt.

De teksten worden in handschrift en gestempeld afgedrukt.



Ogen oren en de rest

Zintuigen die kinderen nodig hebben om bij hun eigen taal te komen, hun eigen ervaringen te exploreren.
Je zintuigen zijn de vensters waardoor je het andere waarneemt. Als de vensters van je zintuigen helder zijn, neem je helder waar



Wat je gezien hebt kan je opschrijven en afdrukken met de stencilmachine.
***





We drukken taal in de Open Drukwerkplaats
Dames van de Koperen Knoop / Werkgroep Zenuwpatiënten / Buurthuis Witte Brug / Kleuterschool de Roodborstjes / Koffiehoek Koperen Knoop /
Oudercommissie Staatsliedenbuurt / Ouders op herhaling /
Het Krakerscafé de Vergulde Koevoet /
Een Vrouwenavond / De Wijkpost voor bejaarden /
Volwassenen op Herhaling / Op de Taaldrukwerkplaats komen behalve klassen van scholen ook buurtgroepen, die hun actiepunten willen vormgeven.
***




Het Rode boekje voor taaldrukkers
In beknopte vorm technische tips om te gaan taaldrukken.



Een historisch verslag over hoe het taaldrukken in Nederland begon.




1977
Het jaar waarin Molukse jongeren opnieuw een trein kapen, nu bij De Punt.
Een andere Molukse groep gijzelt schoolkinderen en leerkrachten van een lagere school in het Drente

Werkwoorden uit de Taaldrukwerkplaats

Democratiseren
Nergens doet de noodzaak tot het democratiseren van de drukpers en het potlood zich sterker voor dan in buurten als de Staatsliedenbuurt, buurten waarin gezocht wordt naar de mogelijkheden van bewoners om samen te werken aan de buurtproblematiek.
Een van de belangrijkste doelstellingen van de Taaldrukwerkplaats is de verbinding tussen taal en ervaringen tot stand te brengen.

Kinderen en hun zintuigen
Het IDV, neemt deel aan het Taaldrukproject. Jos van Hest is zowel IDV-er als Taaldrukker.
Hij schrijft samen met Marie-José Balm, een projectboek voor leerkrachten in het basisonderwijs:'Ogen, oren en de rest':
Het is een pleidooi voor het activeren van alle zintuigen van kinderen.
Zintuiglijke ervaring is een noodzakelijke voorwaarde om tot een eigen en vitaal taalgedrag te komen.
De wortels van de taal beginnen in het zintuiglijk beleven van het hier en nu.
Als die wortels stevig zijn, hebben volwassenen een taal tot hun beschikking die niet alleen eigen maar ook andermans ervaringen openlegt.
***

Belangrijke Beleidsmakers
Ik heb een gesprek met Ab Meilink, een van eerste Werkschuitmensen, over de voortgang van taalvisualisatie en mijn plaats daarin.
Nieuwe ideeën behoeven de zege van mensen zoals Meilink.
Ik moet grinniken als er in zijn voetspoor een aantal doctorandussen zich aandienen, die mij duidelijk gaan maken wat taalvisualisatie is.
Ze hebben even niet in de gaten dat ik het woord, het begrip en de werkwijze bedacht heb.

Inspectie Kunstzinnige Vorming/ Amateuristische kunstbeoefening
In 1947 is er een kwaliteitsinspectie voor muziekscholen.
Toen er meer creativiteitscentra waren kwam er in 1977 een inspectie voor Beeldende- en Audiovisuele Vorming.
In 1979 voor Dans en Drama en pas in 1988 voor Literaire vorming en Taalvorming.
Er was een benoembaarheid nodig voor ieder die binnen de centra les gaf.
In 1986 wilde het ministerie van WVC weer van die inspecteurs af en vanaf 1989 ressorteerde de inspectie Kunstzinnige Vorming en Amateuristische Kunstbeoefening onder de Landelijke Stichting Kwaliteitsbewaking.
***



'Frederick', riepen de muizen, 'Je bent een dichter!'

Vakdidactici Neerlandistiek

Neerlandici gaan zich voor taaldrukken interesseren en nodigen ons uit op hun studiedag.
Ik herinner me de verbaasde blikken als de voorzitter van de studiedag, Henk de Visser, ter inleiding het kinderboek 'Frederick' van Leo Lionni voorleest.
Een tijdperk van gewichtige formuleringen is vervangen door de taal van het voorleesboek.
Zo gaat het goed.



Kan het Taalboekje afgeschaft worden?
Creatief schrijven wordt op de conferentie van de Vereniging voor het Onderwijs in het Nederlands VON besproken.

Het belangrijkste doel waar het in het moedertaalonderwijs om zou moeten draaien is, dat kinderen op hun eigen woord komen, hun eigen zin maken, hun eigen verhaal vertellen, hun eigen oplossing bedenken.


De woorden behoren jou toe. Woorden bestaan om aan jouw behoefte, jouw groei, jouw wensen, jouw leven vorm te geven.
Op de conferentie wérken we meer met de deelnemers dan dat er geformuleerd wordt. De formules kwamen pas achteraf.

De school moet de school uit en taaldrukken moet de school in en uit.

We sturen de deelnemers de wijk in om hen terug te laten komen met afgeluisterde zinnen, tekeningen van raamkozijnen, gesprekken met buurtbewoners.

Conclusie van conferentiegangers:
Creatief schrijven staat ten dienste van-, maar gaat niet om, het eindproduct: een tekst of een affiche.
De kinderen zijn echter wel productgericht en vragen een cijfer, ze willen weten wat goed en fout is.
Creatief schrijven mag niet 'wortelloos' zijn: er moet een motivatie zijn om iets te zeggen, te schrijven of te drukken.
Over het verschil tussen schooltaal en thuistaal: 'Kinderen denken dat alleen de taal van het taalboekje taal is.
Wat kinderen thuis beleven moet in het verlengde liggen van wat ze op school doen. Als kinderen een belevenis hebben vinden ze het leuk om daarover te schrijven.
Als het onderwerp uit een boekje komt, dan zijn ze er gauw op uitgekeken.
***


Kreaktief

Een project gericht op het kader van de buurthuizen.
Het is een samenwerking tussen de Amsterdamse Raad voor Sociaal- Cultureel werk, het Amsterdams Centraal Instituut, het Amsterdams Speeltuinverbond, het Instituut voor Dramatische Vorming en de Werkschuit.
Verschillende expressievormen komen aan bod.
Jammer genoeg is Taalvorming en Taaldrukken in de programma's onvindbaar. Het is ondergebracht bij spel en beweging: schimmenspel, poppenspel, kinderspelletjes, clowns. Maar dat zijn taalspelletjes, die nauwelijks iets aan taalvorming bijdragen..
Het tekent het niveau waarop met kunstzinnige vorming in het Sociaal Cultureel Werk omgegaan wordt.
***

Jenaplan-scholen gaan met moeilijke termen op weg
Er wordt een taalconferentie in Oosterhesselen gehouden.
Doormiddel van verschillende benaderingswijzen probeert men beter inzicht te krijgen in de facetten van creatief taalgebruik.
Heel veel, voor mij onbegrijpelijke, begrippen worden daar uitgesproken:
Spreken: 'Bezield, tweehersenhelftig met geheel mijn hart, gevoel en verstand; Het gaat over 'zich' uitspreken; Altijd wederkerig, elkaar spreken; Relationeel; Het oorspronkelijk gegeven is taligheid; Dynamisch en spiralend; Vanuit het geweten, inner directed; Ware taal.'

Praten: 'Afwisselend emotioneel of kil rationalistisch; Praten over de dingen; Ontmenselijking; Cultuurmutatie, gemaakte taligheid; Lineair, statisch.'
Gelukkig komt het begrip 'gelijkwaardigheid' ook aan bod.
***


naar boven

verder

index