|
1975
Het jaar dat
Zuid-Molukse jongeren, die een vrije Republiek Maluku Selatan
in Indonesië willen,
bij Wijster een trein met zestig passagiers kapen
Het
Initiatief
Stad,
kleurenhoogdruk door Frans de Jong,
Drukhuis Amsterdam
taalexpressie
vrijheid van meningsuiting
taalonderwijs
taalstudie
creatief taalgebruik
democratisering communicatiemiddelen
bedrukt papier
verbale expressie
taalvisualisatie
Velen
zijn met inzicht en werkkracht bezig aan projecten rondom 'taal-als-communicatiemiddel-voor-iedereen'
binnen en buiten het onderwijs.
De
Ploeg
Niet voor niets noemen de medewerkers van de Taaldrukwerkplaats
zich vanaf de oprichting 'de ploeg' als een hommage aan De Ploeg,
het Groningse kunstenaarsgezelschap waar Hendrik
Nicolaas Werkman (1882-1945), de drukker van
het paradijs, in 1920 lid van was en waar de aandacht voor de
kinderlijke expressie groot was. Werkman scheef oktober 1923 in
het avant-garde tijdschrift 'The Next Call' een soort manifest,
waaruit een paar fragmenten. (geganteerd = met handschoenen
aan)
Groeiende lach
Ondanks de kunst. Want de kunst heeft veel op haar geweten…
Het is de lach van de vrijgeworstelde bij het zien van de pogingen
om de vrijgaande geest het evolueren te beletten
Nog flaneert het geganteerde officiertje ridicuul door de hoofdstraten
Nog imponeert de bureaucraat en handhaaft zijn gezag
Nog duldt de beer de ketting om zijn hals
Nog gaat in schijnvertoon en onder inmaakleus de snijboon door de
straten
Nog gaapt de kloot zich suf aan elke gouden kar en weet z'n functie
niet…
Hoor de lach
De handpers is gewillig en het materiaal wijst
mij de weg zelf aan
Aldus Hendrik Nicolaas Werkman
Op 10 april 1945 wordt Werkman in de bossen bij Bakkeveen gefusilleerd.
Studententaal
'Intree' heet de jaarlijkse manifestatie
voor de nieuwe studenten aan de Amsterdamse Universiteiten. Bij
deze activiteiten hebben we in samenwerking met Het
Drukhuis geschreven en gedrukt met de studenten.
 
'We zijn allemaal heel DRUK bezig', heet de uitgave van de Projectgroep
taalexpressie en drukpers. Het Drukhuis is een werkplaats vol oude
drukpersen en zetkasten, waar drie kunstenaars,
Frans de Jong, René Treuman
en Bart
Bouman, werken. Samen gaan we af en toe op jacht
naar bruikbaar drukmateriaal.
Drukwerkplaats
in het Van Goghmuseum
Per Expressie
is een manifestatie in het Van Goghmuseum, waar alle instellingen,
die iets kunstzinnigs in de stad doen, zich een week lang presenteren.
Samen met het Drukhuis hebben
we er een drukwerkplaats.
Op deze plek worden de eerste plannen gemaakt om de Taaldrukwerkplaats
een vaste plek te geven.
Vrije
Expressie Kinkerbuurt VREK
Er is sprake van een zekere affiniteit, maar ze houden de boot af.
Directeur Rob Godfried
wil zich meer bewegen op het gebied van wereldoriëntatie
en denkt dat wij daar niet in passen.
Pogingen worden ondernomen om in de Kinkerbuurt een Taaldrukwerkplaats
op te richten, maar die lopen op niets uit.
Er ontstaat wel een werklozenproject met
een boek- en zeefdrukkerij.
Buurtwerkplaatsen
en Open Werkplaats
Ongeveer tegelijkertijd richt men in de Staatsliedenbuurt Buurtwerkplaatsen
voor onder meer offset- en zeefdruk in.
Onze offsetpers doen we aan hen over als blijkt dat alleen Ome
Willem, een gepensioneerde drukker, er mee kan en wil werken.
Tot dan toe organiseren we iedere vrijdag een Open
Werkplaats, waar buurtgroepen gebruik van kunnen maken
voor het drukken van affiches en dergelijke.
Als de steun vanuit het Wijkcentrum wegvalt, moeten we met die
volwassenenactiviteit jammer genoeg stoppen.
Overigens gaat het werken met buurtgroepen niet vanzelf.
Ons standpunt is dat tekst zowel als vorm ontstaan binnen het
groepsproces. Meestal werpt een enkeling, de voorzitter bijvoorbeeld,
zich op voor het schrijven van de tekst en het ontwerpen van een
affiche. Vervolgens moeten vrijwilligers het drukken. Hier knelt
onze doelstelling met de behoefte van zo'n buurtgroep.
Het
wijkteam van het Advies en Begeleidings Centrum voor het
Onderwijs
Het ABC bemoeit zich intensief met de Taaldrukwerkplaats.
Ik herinner me de heftige discussies over onze taalaanpak.
Men wil wel met groepjes komen drukken, maar de teksten worden
op de oude manier gemaakt. Dat wil zeggen: iemand die handig formuleert
schrijft alles op en wij moeten het drukken.
Pas heel langzaam wint in de kringen van de onderwijsbegeleiding
het inzicht dat taaldrukken belangrijk is voor de taalontwikkeling
in het onderwijs.
Ondanks alle verschillen van inzicht verschijnt in 1983 een advies
waarin de ABC waardering voor taaldrukken uitspreekt.
De
Werkschuit in de Melkweg
Iedere zondagmiddag een thema waarop kinderen tegen een entree
van 50 cent creatief aan de slag gaan. Het is voornamelijk het
aanbieden van materiaal. Het werd ook letterlijk een materiaalslag.
Iets dergelijks werd eerder ook in Paradiso
georganiseerd. Maar snel werd de grote zaal te mooi om in te kliederen.
Vergaderen
of inspraak
Lange tijd heb ik voor de Taaldrukwerkplaats zitting in de
Wijkraad
van de Staatsliedenbuurt en praat
mee over alle plannen die van deze oude versleten buurt iets nieuws
moeten maken. Ik leer de bijzondere vergadercultuur ervan kennen.
De Wijkraad kan beschouwd worden als de voorloper van de deelraad.
Verschillende politieke partijen maken zich dik tegenover buurtbewoners
die volop in woonproblemen zitten. De wijkraad en het Wijkcentrum
zijn gesubsidieerde instellingen die ingezet worden om de inspraak
van de bewoners in Stadsvernieuwingsprojecten te waarborgen. Er
wordt ook een wijkkrant uitgegeven.
De kunstenaars roeren zich geducht.
De Staatsliedengreep is een
jaarlijks kunstevenement en men geeft een Staatscourant uit
Café De rioolrat
is de plek van waaruit acties zoals het 'kantelen' van elektriciteitsmeters
plaats vindt.
De Blauwe Duim leent (kraak)gereedschap
uit.
De
Nederlandse Stichting Kunstzinnige Vorming
De NSKV in Amersfoort raakt geïnteresseerd en doet voorstellen
om Taaldrukwerkplaatsen en buurthuizen te laten samengaan. Gelukkig
is het daar nooit van gekomen. De structuur van het buurthuiswerk
lijkt wel bij die van een taaldrukwerkplaats aan te sluiten, maar
de draagkracht is gering. In een buurthuis werken steeds nieuwe
vrijwilligers en stagiaires, zelden is er uitzicht op structurele
ontwikkeling.
Stichting
Leerplanontwikkeling SLO
Minister van Veen vraagt om
coördinatie,
Minister Van Kemenade zet
vaart achter Vrijheid van onderwijs versus noodzaak coördinatie
naar
boven
|