1931
1936

1940
1945

1949
1950
1951

1952

1953

1954

1955

1956

1957

1958

1961

1962

1963

1964

1965

1966

1967

1972

1973

1974

1975

1976

1977

1978

1979

1980

1981

1982

1983

1984

1985
1986
1987

1988
1989

1990

1991

1992

1993
1994

1995

1996

1997
1998

1999

2000
2001
2002
2003

2004

2005

2006


1973

Het jaar van de oliecrisis.
De Arabische landen boycotten ook Nederland, omdat we Israël steunen

Op Weg naar Antikapitalistisch Onderwijs
en Kunstzinnige Vorming


Werkgroep O3
Een organisatie voor onderwijskundig onderzoek moet een model ontwerpen voor kunstzinnige vorming.
Men komt tot de slotsom dat ze moeilijk tastbare resultaten van KV kunnen aantonen.
De instellingen staan bol van idealen maar kunnen die niet waar maken.
De maakbaarheid van mens en samenleving is nog niet gelukt. Er is ook te weinig geld voor.
Dan maar kijken naar kunsteducatie, die gericht is op inleiding tot kunst.


1973 Het tijdschrift Vernieuwing van Opvoeding Onderwijs en Maatschappij
Het blad besteedt veel aandacht voor de ontwikkelingen met betrekking tot taal en drukken. Samen met Kees van Baalen doe ik mee in de redactie. De uitgever Jan Muusses is de drijvende kracht achter het blad, maar het zal Jan ten Thije pas veel later lukken om er een volwassen tijdschrift van te maken.
Revolutie in de redactie
Loek Zonneveld en Hans Boot gooien knuppels in hoenderhokken.

De Kritische Leraren, voorstanders van Anti Kapitalistisch Onderwijs, nemen het redactiesecretariaat over.
Alleen een speciaal nummer over een revolte op een individuele technische school, de ITO, verschijnt.
"Hebben arbeiders nog iets te zeggen over de school van hun kinderen?"
Ik maak een ontwerp voor een nieuwe lay-out. Het moet aansluiten bij de een 'linkse' vormgeving, wat dat ook wezen moge. Het ontwerp wordt aangenomen maar niet uitgevoerd. Jan Muusses beweert dat het veel te duur is.



Ik ontwerp de huisstijl voor het Kohnstamminstituut voor Onderwijsresearch van de Universiteit van Amsterdam.
Ik krijg daar een kijkje in de keuken van wetenschappers als Max van der Kamp, die bezig zijn met onderwijs en kunstzinnige vorming.


Nationale Onderwijs Tentoonstelling
De kwaliteit van de leermiddelen moet aan de kaak gesteld worden. Het is ruimhartig van de organisatie van de NOT om deze luis in de pels van de schoolboekenuitgevers toe te laten. Het clubje 'actievoerders' komt voort uit de kringen van de kritische leraren en Vernieuwing. Er wordt gezocht naar een soort keurmerk voor goed lesmateriaal, vrij van vooroordelen, discriminatie, onderdrukkende rolpatronen voor meisjes, en zo meer.
Het is bekend dat de schoolboekenuitgevers gewend zijn materiaal te drukken dat voor geen van de zuilen aanstoot geeft. Wat in de methodes overblijft is een vertekend beeld van de werkelijkheid.

1973 De Onderwijswinkel wordt opgericht
Het is een actiegroep voor leerlingen en leraren, die uitgroeit tot een plek waar je als leerling zelf terecht kunt voor informatie over je schoolloopbaan.

Het Rode boekje voor scholieren verschijnt op 7 september 1970. De plaats van de school in een kapitalistische maatschappij staat ter discussie. Er staat praktische informatie in over zelfbevrediging, vrijen, nachtelijke zaadlozingen, menstruatie, pedofilie en abortus. Wie is de baas op school? Wat doet een leraar? Hoe zit het met Sex, Drugs, Dolle Mina en Kommunes?
De opruiende teksten schieten bij vele directies van middelbare scholen in het verkeerde keelgat.
De leerkrachten schrijven een Groen boekje over de problemen in het onderwijs.

De Schooladviesdienst ABC

De Noodadviesdienst van de Kabouters staat model voor het ABC, veel verbeteringen in het onderwijs vinden plaats, vooral in de zogenoemde achterstandswijken waar de wijkteams actief zijn. Co van Calcar, een van de initiatiefnemers maakt jammer genoeg slechts het begin mee. Hij komt in 1986 bij een verkeersongeluk in Parijs om het leven.


Verkeerde Verkeersborden
Het gedrag van het publiek wordt beïnvloed door allerlei signalen en tekens. Je ziet die tekens niet bewust, maar je ziet ze toch.
Tussen die tekens, meestal verkeerstekens, wil ik grafiek plaatsen die op diezelfde halfbewuste manier opgemerkt wordt. Ik zeefdruk schijven die soms in kleur of vorm iets van een verkeersbord hebben.
Als je goed kijkt klopt er echter iets niet: wegdruipende verbodsstrepen, ponskaartgaten in een fietspadaanduiding, ontvluchtende gevangenen, prikkeldraad in plaats van een bekende streep of aan landschappen herinnerende composities.
Het idee ervoor is in het Stedelijk Museum ontstaan.

Medisch Comité Nederland-Vietnam heeft in het Stedelijk Museum een ruimte gekregen voor een actie.
We vinden dat het geen tentoonstelling van schilderijen maar een actieve kermis moet worden waar kinderen aan mee kunnen doen door de muren te beschilderen en ook kunstenaars actief in participeren.
Met eenvoudige zeefdrukapparatuur druk ik ter plekke grafiek en verkoop die drijfnat.
Sommige kunstenaars zijn bang om op deze manier spontaan iets te scheppen.
De politieke tekenaar Opland wil wel en we drukken samen een prent.
Omdat ik toevallig een rond kader als uitgangspunt genomen heb en het feit dat iedereen met een 'druipende' prent rondloopt maak ik daar het eerste uitdruipende verkeersbord:
'verboden in te rijden, zolang het bord niet gesmolten is'.
De borden heb ik als project aan de gemeente Amsterdam aangeboden. Die sturen ze voor advies naar de afdeling straatmeubilair en verkeer. Hun uitspraak was te verwachten:
'het is veel te verwarrend, daar komen ongelukken van',
zelfs als ik ze in het Vondelpark zou ophangen.


De kinderen komen steeds minder naar de Werkschuit toe
Daarom gaan we de wijken in met het project Kreaktief.
In samenwerking met het buurt- en clubhuiswerk bieden we ondersteunende diensten aan. Het is een project, dat zich ten doel stelt voor vrijwilligers en beroepskrachten van buurthuizen en speeltuinen deskundigheid te bevorderen op het gebied van kunstzinnige vorming.

de Amsterdamse Raad voor Sociaal-Cultureel werk
Een vage vorm van taaldrukken maakt er deel van uit. In de buurthuizen is men wel geïnteresseerd in het stencilen van kinderkranten en het organiseren van kinderredacties. De structuur van de buurthuizen laat echter niet toe dat er uitgebreid en verantwoord met taalwerkvormen gewerkt kan worden. De kinderen komen na schooltijd op een buurthuis om te ravotten, pannenkoeken te bakken, aan sport te doen en om te tekenen en te kleien.

Kunstzinnige Vorming voor buurthuiswerk en padvinderij
Men wil wat met taaldrukken. Overal in het land vindt de gedachte om op een democratische manier met de drukpers om te leren gaan ingang, maar er zijn nog te weinig deskundigen om idealisme in een manier van werken om te zetten. Daarom de kisten met drukspullen maar weer ingepakt en op pad.

Een kinderatelier in het nieuwe Van Goghmuseum
Het atelier komt er, maar de Werkschuit blijft buiten staan. Met eigen medewerkers in dienst van het museum wordt de werkplaats opgezet. Tekenen en schilderen voor volwassenen en kinderen. Een belangrijk onderdeel ervan is een zeefdrukwerkplaats.
In 1975 wordt er de manifestatie Per Expressie gehouden, waarbij alle Amsterdamse instellingen voor kunstzinnigheid, waaronder de Taaldrukwerkplaats, zich presenteren. In de jaren 90 verdwijnt het atelier weer als het museum de ruimte voor andere dingen nodig heeft.

Kunstzinnigheid uit de Contraprestatie
De Vereniging voor Creativiteits Ontwikkeling voert met de Beroepsvereniging Beeldende Kunstenaars, BBK, overleg over de inzet van kunstenaars binnen onderwijs- en vormingsprojecten. Men wil dat de kunstenaars dan vanuit hun Beeldende Kunstenaars Regeling, ook wel Contraprestatie genoemd, betaald kunnen worden om teken- en schilderlessen op scholen te geven. Harry Visser van de BBK en ik gaan naar het ministerie om een en ander te bepleiten. Men hoort ons beleefd aan.

Ruigoord
Op 23 juli van dit jaar nemen een aantal kunstenaars onder leiding van Gerben Hellinga, Hans Plomp en anderen bezit van de huisjes in Ruigoord en vestigde er een kunstenaarskolonie. op 26 augustus is er een enorm volksfeest en het laatste bolwerk van de hippe jaren zestig is een feit.