Antikapitalistisch onderwijs,

1973 Het jaar van de oliecrisis. De Arabische landen boycotten ook Nederland, omdat we Israël steunen

Op Weg naar Antikapitalistisch Onderwijs
en Kunstzinnige Vorming

Het Rode boekje voor scholieren
De plaats van de school in een kapitalistische maatschappij staat ter discussie.
Kritische leraren stellen, samen met een groepje scholieren, een boekje samen en vragen zich af wie de baas is op school. De leerlingen hebben geen zin meer, de leraren zitten klem tussen hun opvattingen en het schoolsysteem. De directeur wordt boos en de ouders gaan klagen.
Ze ontdekken dat de school niet demokratisch is, dus moet er een schoolparlement komen.
Wie is de baas op school? Wat doet een leraar? Hoe zit het met Sex, Drugs, Dolle Mina en Kommunes?
In het boekje staat praktische informatie in over zelfbevrediging, vrijen, nachtelijke zaadlozingen, menstruatie, pedofilie en abortus.
De opruiende teksten schieten bij vele directies van middelbare scholen in het verkeerde keelgat.
Minder kritische leerkrachten schrijven als reactie een Groen boekje over de problemen in het onderwijs.

Het tijdschrift Vernieuwing van Opvoeding Onderwijs en Maatschappij
Het blad besteedt veel aandacht voor de ontwikkelingen met betrekking tot taal en drukken en de relatie ervan met de geest van de tijd.
Samen met Kees van Baalen doe ik mee in de redactie.
De uitgever Jan Muusses is de drijvende kracht achter het blad, maar het zal Jan ten Thije pas veel later lukken om er een volwassen tijdschrift van te maken.

Revolutie in de redactie
Loek Zonneveld en Hans Boot gooien knuppels in de hoenderhokken van redactie en uitgever.
De Kritische Leraren, voorstanders van Anti Kapitalistisch Onderwijs, nemen het redactiesecretariaat over.
Een speciaal nummer over een revolte op een individuele technische school, de ITO, verschijnt.
"Hebben arbeiders nog iets te zeggen over de school van hun kinderen?"
Ik maak een ontwerp voor een nieuwe lay-out van het blad. Tussen neus en lippen verander ik de ellenlange naam van het blad in 'Vernieuw!' een dwingende oproep aan de lezers.
Het moet aansluiten bij de een 'linkse' vormgeving, wat dat ook wezen moge.
Het ontwerp wordt door de revolutinaire redactie aangenomen maar niet uitgevoerd. De uitgever, Jan Muusses, beweert dat het veel te duur is het blad in de nieuwe vormgeving te drukken. Voorwaar een kapitalistisch standpunt van de uitgever die zich jarenlang ingezet heeft voor beter onderwijs in een betere maatschappij.

Ik ontwerp de huisstijl voor het Kohnstamminstituut voor Onderwijsresearch van de Universiteit van Amsterdam.
Ik krijg daar een kijkje in de keuken van wetenschappers zoals Max van der Kamp, die onderzoek doen naar de onderlinge relatie van onderwijs en kunstzinnige vorming.
Max van der Kamp [1947-2007] was één van de pioniers in het onderzoek naar kunst- en cultuureducatie. Zijn proefschrift 'Wat neemt de leerling mee van kunstzinnige vorming?' was in 1980 een van de eerste publicaties op dit gebied. Hij werd later hoogleraar en directeur onderzoek voor pedagogiek en onderwijskunde aan de Rijksuniversiteit Groningen.
***

Werkgroep O3
Een organisatie voor onderwijskundig onderzoek moet een model ontwerpen voor Kunstzinnige Vorming.
Men komt tot de slotsom dat ze moeilijk de tastbare resultaten van KV kunnen aantonen.
De instellingen die KV uitvoeren staan bol van idealen maar kunnen die niet waar maken.
De maakbaarheid van mens en samenleving is nog niet gelukt. Er is ook te weinig geld voor.
Dan maar kijken naar Kunsteducatie, die gericht is op inleiding tot kunst. Dat lijkt een veel veiliger idee binnen een onderwijs dat meer gericht is op kennisoverdracht dan op de ontwikkeling van creativiteit bij leerlingen.
***

Nationale Onderwijs Tentoonstelling
De kwaliteit van de leermiddelen moet aan de kaak gesteld worden.
Het is ruimhartig van de organisatie van de NOT om deze luis in de pels van de schoolboekenuitgevers toe te laten.
Een clubje 'actievoerders'op dit onderwerp komt voort uit de kringen van de Kritische Leraren en het vakblad Vernieuwing.
Er wordt gezocht naar een soort keurmerk voor goed lesmateriaal, vrij van vooroordelen, discriminatie, onderdrukkende rolpatronen voor meisjes, en zo meer.
Het is bekend dat de schoolboekenuitgevers gewend zijn materiaal te drukken dat voor geen van de zuilen aanstoot geeft. Wat vervolgens in de lesmethodes overblijft is een vertekend beeld van de werkelijkheid.
***

De Onderwijswinkel wordt opgericht
Er moet een onafhankelijke plek komen waar scholieren en hun leraren terecht kunnen als ze problemen met het schoolsysteem hebben. Het is een actiegroep van leerlingen en leraren, die uitgroeit tot een plek waar je als leerling zelf terecht kunt voor informatie over je schoolloopbaan.

De Nood Schooladviesdienst van de Kabouters
Deze provoactiviteit staat model voor het Amsterdams Begeleidings Centrum voor het onderwijs [ABC]
Veel verbeteringen in het onderwijs vinden plaats, vooral in de zogenoemde achterstandswijken waar de wijkteams actief zijn. Co van Calcar, een van de initiatiefnemers maakt jammer genoeg slechts het begin mee. Hij komt in 1986 bij een verkeersongeluk in Parijs om het leven.

De kinderen komen steeds minder naar de Werkschuit toe
Daarom gaan we de wijken in met het project Kreaktief.
In samenwerking met het buurt- en clubhuiswerk bieden we ondersteunende diensten aan.
Het is een project, dat zich ten doel stelt voor vrijwilligers en beroepskrachten van buurthuizen en speeltuinen deskundigheid te bevorderen op het gebied van Kunstzinnige Vorming.

de Amsterdamse Raad voor Sociaal-Cultureel werk
Een vage vorm van taaldrukken maakt deel uit van de adviezen van de raad.. In de buurthuizen is men wel geïnteresseerd in het stencilen van kinderkranten en het organiseren van kinderredacties. De structuur van de buurthuizen laat echter niet toe dat er uitgebreid en verantwoord met taalwerkvormen gewerkt kan worden.
De kinderen komen na schooltijd op een buurthuis om te ravotten, pannenkoeken te bakken, aan sport te doen en om te tekenen en te kleien. De deskundigheid van de jeugdwerkers is breed gericht en mist de nodige gedetailleerde vakkennis op het gebied van taalvorming

Kunstzinnige Vorming voor buurthuiswerk en padvinderij
Men wil wat met taaldrukken. Overal in het land vindt de gedachte, om op een democratische manier met de drukpers om te leren gaan, ingang maar er zijn nog te weinig deskundigen om idealisme in een manier van werken om te zetten.
Daarom de kisten met drukspullen maar weer ingepakt en op pad om overal curcussen voor jeugleiders te geven.
***

Kunstzinnigheid uit de Contraprestatie
De Vereniging voor Creativiteits Ontwikkeling voert met de Beroepsvereniging Beeldende Kunstenaars, BBK, overleg over de inzet van kunstenaars binnen onderwijs- en vormingsprojecten. Men wil dat de kunstenaars dan vanuit hun Beeldende Kunstenaars Regeling, ook wel Contraprestatie genoemd, betaald kunnen worden om teken- en schilderlessen op scholen te geven. Harry Visser van de BBK en ik gaan naar het ministerie om een en ander te bepleiten. Men hoort ons beleefd aan.
***