Kom Klaas
/
Boodschappen uit het Magisch Centrum Amsterdam

zegt de glazenwasser Robert Jasper Grootveld [1932-2009]
De Verslaafde Consument en de Misselijk Makende Middenstand
(ugge-ugge-ugge-ugge)


Het lieverdje zag, hoorde en voelde alles
***

 



Kunst en Speel toch Goed
In het Stedelijk Museum is een tentoonstelling van Hedendaags speelgoed geopend.
In een van de zalen is een werkplaats waar de kinderen hun eigen vormen kunnen maken. In Het Parool verschijnt een fotopagina van de activiteiten en Peter van Straaten maakt er een paginagrote tekening bij. Het loopt storm en de eigenlijke tentoonstelling komt in het gedrang. De kinderen beginnen, tot vertwijfeling van de suppoosten, met het tentoongestelde speelgoed te spelen en vaders gaan karretjes voor hun kroost timmeren.
Het anders rustige museum is even in de ban van vrije expressie.
***

Dag lieve meeuw
Denk niet dat het meisje, dat onderstaand gedichtje maakte, familie van Paul van Ostaijen is.
Het lieve kind heeft nooit van hem gehoord.

Dag lieve meeuw,
zit je daar
in de sneeuw
te verkleumen en te bibberen.

Dag meeuw in de sneeuw
Het ga je goed
veel voorspoed
en een groet.


***



1965
Het is het jaar van Het Witte Fietsenplan
De witte fiets symboliseert eenvoud en hygiëne tegenover de protserigheid en vuilheid van de autoritaire auto

Met Taalexpressie op Pad

Mensen, dieren, bomen, stad
Dit boek markeert, volgens Theo Vesseur, een punt in de geschiedenis van het werken met Taalexpressie in het Nederlandse cultuurgebied.
De jongeren gaan met vetkrijt direct op offsetplaten in Artis en in de stad tekenen.
Meteen daarna worden de platen gedrukt. Ook de teksten worden op offsetplaten geschreven.
Tekeningen in zeefdruk worden toegevoegd.
De daarbij gebruikte techniek is ontleend aan experimenten met grafische animatie.
Zoals vaak bij taaldrukken worden grafische technieken bereikbaar gemaakt voor leken.
Het zijn geen gereproduceerde beelden, de afstand tussen het waarnemen, het tekenen en schrijven en het vermenigvuldigen is minimaal en onnadrukkelijk.
***


Provo
H. Provó Kluit was rond 1853 burgemeester van Amsterdam.
Is hij ook de naamgever van de Provobeweging?
Roeland Hugo Gerrit van Duyn noemt in ieder geval alle nozemachtige jongeren Provo's.
De politie bestelt het eerste pamflet van Provo en kreeg als antwoord:
"het spijt ons zeer dat wij u Provo nr. 1 niet kunnen toezenden; u had daar in de eerste plaats recht op.
Juist op de dag dat we Provo aan het verzenden waren, drong de recherche bij ons binnen en nam alle aanwezige exemplaren in beslag."

Ook de Provokaties en andere provocerende middelen, waaronder een doosje klappertjes en een zakje krenten, vielen in politionele handen.

Het gebeuren is geen kunst, kunst is een gebeuren
"Jongelui, ga nou maar naar huis toe. Zo meteen komt Swiebertje op de televisie…"
[stem uit de luidspreker van een politiewagen op het Spui]
Happenings vinden, behalve in Amsterdam zoals bij het van Heutzmonument, in het hele land plaats, in Coevorden, bij het beeld van Jan van Schaffelaar in Barneveld, tijdens een alternatieve troonrede in Den Haag, in Heerlen bij de Coriovallumzuil. In Terneuzen rijden een van de provo's afgesplitste groep 'vodo's' op witte fietsen rond.
De eerste rookbom ontploft, tijdens een sit-in tegen de Vietnamoorlog op de stoep van het het Amerikaanse consulaat.


Heee, man eh weet je wel
Puur fysiek gesproken is marihuana misschien niet aan te bevelen; evenmin als tabak, alcohol, koolmonoxide of varkensvlees. Als het aan niet-rokers lag zou tabak verboden worden, maar daartegen zou de Blauwe Knoop in het geweer komen, want die vinden tabak een goede uitlaatklep voor drankzucht; zij willen jenever verbieden. Maar de borrel is weer een uitlaatklep voor de gefrustreerde fietser die het liefst alle auto's wil uitbannen. De automobilist daarentegen drinkt bij zijn varkenslapje graag een biertje. De vegetariër vindt bier best, want dat is puur plantaardig, maar vlees moet verboden worden. Zo blijven we aan de gang."
"Maar, eh, naaaau weetjewel waar eh nou, ik zou het echt niet weten, weet je wel en het kan me ook geen moer schelen weet je wel of er nou een paar vogels zijn die zeggen weetje wel dat vind ik mooi of weet je wel lelijk. Als je nou maar wat doet weet je wel, als je jezelf maar manifesteert eh weet je wel"


De witte gedachte grijpt om zich heen

Het Witte Fietsenplan van Luud Schimmelpennink wil alle auto's uit de binnenstad jagen.
Daar waren wel zo'n 20.000 witte fietsen voor nodig. Behalve in Olderberkoop en op de Hoge Veluwe kwamen er ook in Kopenhagen gratis fietsen op straat.
Het Witkarplan, een soort glazen karretje waarmee je van het ene Witkarstation naar het andere kon toeren. Maar het lukt niet het asfalt op het 'autofiele klootjesvolk' te heroveren.
Het Witte Lijkenplan was het antwoord. Van ieder dodelijk verkeersslachtoffer moest de omtrek op het wegdek geschilderd worden en de 'moordenaar' zou gedwongen worden de afdruk van het slachtoffer drie centimeter diep in het asfalt uit te beitelen en moest het gat met wit cement opvullen.

Het Witte Schoorstenenplan, het Witte Kinderenplan, het Witte Wijvenplan, een combinatie van Miss Blanche en het Feminisme dat anti conceptie propageert.
Het Witte kippenplan, politie in witte pakken die medicijnen rondbrengen.
Iets van dit sociale gebeuren is er wel overgebleven. De politie rijdt tegenwoordig op mountainbikes door de stad, er zijn wijkagenten en ongewapende stadswachten.


De stencilmachine van Rob Stolk draait op volle toeren. Pamfletten worden sneller gedrukt dan dat ze in beslag genomen worden.
***

Er valt veel te ontwikkelen
Kunsten zijn losgemaakt van Onderwijs en Wetenschappen. Het ministerie heet nu Cultuur, Recreatie en Maatschappelijk werk.
Maar de wig tussen onderwijs en cultuur is daarmee niet verdwenen.
De eerste CRM minister M.Vrolijk (PvdA) vond dat er wel wat meer voorzieningen voor cultuur en maatschappelijk welzijn nodig waren. Gelijke kansen voor iedereen, democratisering.
Er komen, om dat te bereiken, een aantal instellingen zoals het NIVON, het Nut, NCVO, voor vormings- en ontwikkelingswerk.
Vormingswerk is op een proces gericht dat een individu beter zicht krijgt op het totaal van eigen mogelijkheden.
Ontwikkelingswerk beperkt zich tot een bepaald aspect van de persoon.


Vrijetijdsbesteding in plaats van onderwijs

De voorzitter van de Werkschuit, Emil Meijer kondigt bij het vijftienjarig bestaan aan dat De Werkschuit uit haar min of meer elitaire cocon moet kruipen. Meer begrip voor kunstenaars kweken.
Het onderwijs kan dan nog wel indirect profiteren van de experimenten die op de Schuit plaats vinden.
Die opvatting wordt mede ingegeven doordat veel kunstenaarsdocenten zich in het onderwijs, pedagogisch- didactisch, onzeker voelen.
Het gevolg van deze ontwikkeling is dat de Vrije Expressie op de scholen er steeds meer bij komt te hangen.
De Gemeente Amsterdam geeft alleen subsidie voor de cursussen en niet voor begeleiding van het onderwijs.

Taal- en Voorstellingsvermogen
Een kind van vier jaar oud is vrij en doet in eigen oorspronkelijkheid waar het plezier aan beleeft.
Hoe komt het dat die houding verdwijnt?
Een kind kan zich eerst verstandelijk ontwikkelen wanneer de taal tot zijn beschikking komt.
Door de taal is het mogelijk dingen te begrijpen en er aan deel te nemen, dingen die eerder gebeurd zijn in herinnering te houden, over voorstellingsvermogen te beschikken, een toekomst te ontwerpen en redelijk te kunnen denken.

Taal is een gemeenschappelijk bezit
Niet alleen als transportmiddel maar ook als expressiemogelijkheid.
Creatief taalgebruik zet kinderen aan zichzelf te verwerkelijken door de taal creatief te gebruiken.
De maatstaven zijn dezelfde als die we voor een kindertekening aanleggen.
Het is bijna dramatisch, dat de vorm van de kromme kindertaal en de ongecoördineerde kwaststreken 'schattig' worden genoemd, zonder na te gaan wat die peuters te vertellen hebben.
Stromingen in de Literaire vorming en de Kunsteducatie van vandaag dragen weinig bij die oorspronkelijkheid bij kinderen een juiste plaats te geven.
***

Verschijnende Dichtkunst in een Verdwijnend Schooltje
Gedichten van kinderen, voor kinderen, over kinderen, zijn geen bijzonderheid meer.
De laatste 22 leerlingen van de Comeniusschool, die werd opgeheven, schrijven met meester Dijkstra in hun laatste jaar op school vaak gedichten.


'Wat is het jammer, dat wij op onze scholen nog bijna al de tijd, uitgetrokken voor taal, moeten besteden aan een spelling die geheel overbodig moeilijk wordt gehouden. Want u zult het met mij eens zijn, dat het ontwikkelen van de levende taal veel belangrijker is, de mens meer inhouden geeft, dan het aanleren van de techniek van een verouderde, zinloze spelling. Ik geloof dat ik mijn kinderen, door hun gedichten, hoe weinig tijd er ook voor is, iets nader tot dit doel breng. En buiten dat smaak ik de vreugde hun poëzie te mogen lezen; want het zijn... gedichten!'
***

Ludische Vorming
Afgeleid van Huizinga's Homo Ludens, de spelende mens, wordt 'ludiek' nu als begrip gebruikt.
Het spel blijft in de cultuur geenszins beperkt tot kinderlijke vormen, maar doordringt in de totale vorm waarin de mens zijn bestaan giet. De ludische dialoog wordt alleen bepaald door het karakter van zij die de dialoog voeren, de mens en zijn medemens, de mens en zijn lichaam, de mens en de natuur, de mens en de materie, in de handenarbeid, de mens en de wereld in drama en verhaal.

Film
Rob Houwer maakt op de Werkschuit een film "Das Mahlschiff" voor de Duitse televisie.


naar boven

verder

index