Ontzuiling en nieuwe opvattingen over staatsrechtelijke hervormingen (D66)
Een algemene maatschappelijke onrust, stakingen, Provo, rellen bij huwelijk Beatrix en Claus, bouwvakkersoproer.
Er moest een fundamentele discussie over het traditionele vormingsconcept komen.

De antihiërarchische revolutie
Alles wat iemand 'maakt' is kunst.
De Bouquetreeks mag op de literatuurlijst van de middelbare scholier staan en die mag zijn leraar bij de voornaam noemen.
De langharige Provo's organiseren happenings bij het Lieverdje, 'ludieke', speelse acties en witte plannen en witte fietsen en witkarren en wit papier.
Een goed affiche hoeft niet mooi te zijn als het maar het gewenste effect heeft.
Hoe grafisch verfijnder en doordachter hoe minder direct en opvallend een affiche is.
Het plakken ervan is, na het bedenken en het ontwerpen, het meest creatieve.
'Zie je, je moet niet zomaar een stukkie muur insoppen met je sperma-achtige smurrie. Je moet hoog plakken, zo hoog mogelijk, als het kan op een fiets gaan staan, want het zijn juist kinderen die ze er het eerst aftrekken.'
Steef Davidson
***


Het eerste kindercentrum in Reggio Emilia
Na acht jaar strijd tegen de Katholieke kerk lukt het in 1963 een gemeentelijk kindercentrum voor 3-6 jarigen in Reggio Emilia (Italië) te beginnen.
Ze noemen het Robinson.

Wekelijks gaat men op een plein, een park of op de stoep van de schouwburg demonstratief les geven en werk van de kinderen tentoonstellen.
De school volgt de visie van Loris Malaguzzi
die vindt dat de lessen van kinderen ook buiten een schoollokaal moeten plaats vinden.
Deze verkenningen zijn een vanzelfsprekend onderdeel van de dagelijkse ervaringen die de kinderen bij het spelen opdoen. Ze ontwikkelen daar hun denken en hun taal.


Atelierista
Kenmerkend voor de centra, die hierna overal in Reggio Emilia ontstaan, is de aanwezigheid van kunstenaars, zogenoemde atelierista de die in de werkplaatsen voor kinderen uitdagende beeldende activiteiten uitvoeren.
Deze experimenten zijn te vergelijken met de activiteiten die al eerder op De Werkschuit door kunstenaars uitgevoerd werden, en waarvoor het gedachtegoed van onder andere Maria Montessori, Freinet en Piaget model staat.
***





Gesensureerd werkstuk Festival Werkende Jeugd




1963
Het jaar waarin President Kennedy tijdens een rijtoer door de stad Dallas doodgeschoten is

De Premier Spreekt Zich Uit, het Volk Spreekt In

Handelingen, Tweede Kamer, Buitengewone Zitting 31 juli 1963
Bij monde van de minister-president is uitgesproken dat de Regering het op prijs zal stellen bij de invoering van nieuwe vormen van onderwijs en de verbeteringen van bestaande, gebruik te maken van de ervaring en kennis van al diegenen die bij het onderwijs zijn betrokken.'
Die uitspraak werd gedaan in een periode dat er wergebroken met vermolmdeconventies, tradidtionele gezags erhoudingen werden ter discussie gesteld en al dan niet verzuilde sociale bevoogding en betutteling werd ter zijde gesteld. Dat vraagt om een instelling die de boel een beetje bijelkaar houft, zoals de Nederlandse Stichting Kunstvorming in Amersfoort dat deed.



Het volk spreekt in / Teach-In
Op de Werkschuit neemt een Werkcommissie het beheer op zich.
De tijd van de eindeloze inspraak is aangebroken.
Jongeren verzetten zich tegen de welvaartsmaatschappij en de autoritaire gezagstructuur. Zij keren zich van de samenleving af en vormen een subcultuur waarin vrijere leefregels en een antiautoritaire levenshouding de boventoon voeren. Lang haar, fantasiekleren en allerlei soorten happenings: love in, teach in, sleep in. het wordt hippiecultuur genoemd.

***



Lelijkheid
Wij kunnen toch waarlijk wel zeggen, zelfs bij inachtneming van verzachtende omstandigheden: "de negentiende eeuw was de eeuw der leelijkheid".
H.P. Berlage

Dr. E Boekmanstichting
Hoewel creativiteit een oerdrang van de mens is, kan er wel iets aan gesleuteld worden opdat er in het onderwijs meer aan gedaan wordt.
Creativiteit is een modewoord geworden. Verbondenheid, niet alleen met de kunst, maar met het hele leven.

Mammoetwet
Bij het vaststellen van de 'Mammoetwet
zijn er tekenen die er op wijzen dat Kunstzinnige Vorming een plaatsje in het Voortgezet Onderwijs krijgt. Het gaat dan om muziek, handenarbeid, textiele werkvormen, zodat van werkelijke kunstzinnige vorming nog geen sprake is.
De expressiedocenten protesteren.
Dansexpressie wordt bij lichamelijke opvoeding gestopt.
Dramatische vorming wil graag bij het taalonderwijs maar is facultatief. Kortom een chaotisch gebeuren dat meer om de positie (de lesuren) van de tekenleraren gaat dan om een inhoud.

Dr. E. Boekmanstichting; studiecentrum voor kunst, cultuur en beleid is in 1963 opgericht door de Federatie van Kunstenaarsverenigingen, door toedoen van Jan Kassies [1920-1995]
Zij is genoemd naar de Amsterdamse wethouder van onderwijs en kunstzaken, Emanuel Boekman [1889-1940] Die schreef:

De verhouding van de overheid tot de kunst kan zoowel van positieven als van negatieven aard zijn. Positief is zij, wanneer de overheid metterdaad belangstelling toont voor de kunst, haar moreel steunt en materieel bevordert. Negatief is zij, wanneer de overheid de kunst buiten haar bemoeiingen sluit. In feite was dit laatste in Nederland gedurende het grootste deel van de negentiende eeuw het geval.


De Stichting heeft als doelstelling het verzamelen, analyseren en toegankelijk maken van literatuur op het gebied van kunst, cultuur en beleid.


De Nederlandse Stichting voor Kunstzinnige Vorming

De stichting (NSKV) krijgt van minister Th.H.Bot van O K en W subsidie, maar niet uit de pot van Onderwijs. Toch wilde men met Kunstzinnige Vorming in het Lager Onderwijs beginnen.

Noodzakelijk was een permanente samenwerking en overleg met de hele wereld van de kunstzinnige vorming.
Op een congres 'Jeugd 1955' werd een verklaring uitgebracht waarin duidelijk staat dat in elk kontact dat het kind met alle disciplines van KV heeft, een appèl gedaan wordt op de totale persoonlijkheid.
De prsoonlijkheid kan vrijgemaakt worden als het kind creatief bezig is. Daarom moet KV een veel grotere plaats in opvoeding en onderwijs krijgen dan nu het geval is.

Het was een rommelig cultuurbeleid dat op het bordje van voornamelijk lokale overheden kwam te liggen. Een samenbindend instituut moest er dus komen.
De NSKV werd op 29 september 1964 officieel geopend en het bestuur vertegenwoordigde een rijke scharkering aan instellingen en initiatieven.
J Meulenbelt werd directeur en er was nog wel plek in Huize Randenbroeck in Amersfoort..
De NSKV was bedoeld als een dienstverlenend instituut voor zowel het onderwijs als de buitenschoolse vorming en gaf alleen inlichtingen en advies maar bemiddelde niet in de uitvoering van KV.
De Verenigingen voor Tekenonderwijs en die voor Schoolmuziek waren niet van de partij. Daarmee was de toegang tot het reguliere onderwijs een probleem. Dat bleek dus ook uit het feit dat de NSKV betaald werd door het directoraat Kunsten, dat in 1965 onder Cultuur, Recreatie en Maatschappelijk werk viel.
***



Toiletteksten
Als Jan Wolkers op een boekenweekavond uit eigen werk voorleest, wordt dat 'stuitend voor de goede zeden' gevonden.
Burgemeester (VVD) en wethouders van de gemeente van Bergen vinden dat dit soort uitingen van 'kunst' niet mogen leiden tot misbruik van de grondwettelijke vrijheid van meningsuiting.
De kunstredacteur van het Algemeen Dagblad schrijft:

Ook al kan men begrip hebben voor de opvatting van de hedendaagse jeugd omtrent taboes en al wil men toegeven dat openhartigheid in spreken en schrijven te verkiezen is boven schijnheilige vroomheid en kuisheid, er blijven nu eenmaal woorden en uitdrukkingen die pubers en scheef gegroeiden in toiletten plegen te schrijven, maar die zeker niet in literaire kunstwerken thuishoren.

***


Tekenles voor corpsstudenten

Het clubgebouw van Veritas in Utrecht. Als ik mij zonder das, in hun van bier doordrenkte kroeg, vertoon, snauwt een dronken student me toe: 'Kerel je loopt naakt.'
Wat doet een medewerker van de Werkschuit ook in een dergelijke omgeving?


Spel en tekst op het Werkcentrum
Theo Vesseur en Hans Everts geven een kadercursus 'Kinderboek, spel en tekst'.
Het kinderboek als uitgangspunt voor creatieve bezigheden, schrijven van verhalen en ook boeken maken, illustreren en inbinden. Twintig zaterdagmiddagen voor f.60,-



Festival Werkende Jeugd
In de schouwburg van Tilburg worden teksten van de deelnemers gedrukt.
Voor vermenigvuldiging gebruiken we de offsetpers van het Tilburgse gemeentehuis.
Dat geeft soms problemen als men later de teksten leest, maar dan zijn de boekjes al verspreid.
Als HKH Prinses Margriet, de beschermvrouwe van het festival, op bezoek komt, moeten de teksten op last van de BVD (AIVD) weggehaald worden.
Dat werkende jongeren zich uiten is lovenswaardig maar àls ze wat zeggen wordt het streng gecensureerd.
***


naar boven

verder

index