de Drukpers op School
Paul Lange pleit voor vernieuwing van moedertaalonderwijs, zonder saaie taallesjes.
Het kind schrijft als het iets te zeggen heeft en geeft die tekst op eigen manier vorm.
Later noemt men het Taalexpressie en heden ten dage Taalvorming en Taaldrukken


Het interieur van de Werkschuit
geschilderd door een meisje van 12 jaar.

De Werkschuit en de schepen op de Amstel.
***

De Werkschuit Vijf Jaar
Kinderen Uiten Zich Nog Steeds

"Het kind gaat zich op een positieve manier verbinden met de hem omringende wereld.
Het gaat daarbij niet om denken en voelen alleen.
Het kind moet zich aldoende kunnen ontwikkelen'.
Hoe een kind zich weet te uiten in kleur en vorm, in klank, in woord en gebaar, direct en zuiver bepaalt zijn toekomstig welzijn en dat van onze samenleving"

Er heerst een voortdurende begrippenstrijd
Verbale expressie gaat om uitdrukkingsvaardigheid en verrijking van de woordenschat.
Om ontplooiing van de fantasie en ontwikkeling van verbeeldingskracht.
Ontmoeting met de literaire kunst.
Belangstelling voor dramatische kunsten.
Ontdekking van eigen creatieve mogelijkheden.
Maar vooral ook verbreding van inzicht in de verschillende maatschappelijke rollen.

Muzische vorming vindt men een vaag begrip
Wat valt er onder?
Vrije expressie: slaat op een reeks van expressievormen.
Gebonden expressie: als men bang is dat het begrip 'vrij' te vrijblijvend zal zijn.
Dramatische Vorming waar alles op dat gebied onder valt, zowel receptief , reproductief als actief.
Creatief spel: een mengeling van thematische benadering en improvisatie. Poppenspel, rollenspel, schimmenspel, spelen met maskers etcetera.
Rollenspel is daarbij een specialiteit waarbij een bepaald 'probleem' in een groep netjes uitgewerkt wordt.

Waar valt Taalvorming onder?
Een frictie tussen al deze Expressievormen en Taalvorming blijft tot de dag van vandaag bestaan.
Er is een zekere angst te bespeuren om de grenzen van het eigen domein, de eigen discipline, over te stappen.
In de eerste plaats is dat het geval bij de docenten Dramatische vorming die vinden dat alles waarbij woorden gebruikt worden tot hun discipline gerekend moet worden.
Dan is er angst bij onderwijzers die vinden dat kinderen woorden foutloos moeten leren schrijven. Die lesgevers zijn daarbij mindere gericht op de inhoud en expressie van die woorden.
Om het nog ingewikkelder te maken zijn er de drukkers die woorden ondergeschikt maken aan hun ambachtelijke ingrepen. Het kan ze weinig schelen wat ze drukken als het er typografisch maar goed uitziet.
Kortom een werkwijze die veel taalexpressievormen in zich verenigt wordt argwanend bekeken. Om nog maar te zwijgen van aanhangers van min of meer elitaire, literaire, uitingsvormen van taal, uitsluitend beoefend door professionele schrijvers en dichters.
***

Rapport Kunstzinnige Vorming van de Jeugd
In opdracht Departement van O.K. en W. werken prof. dr. N.R.A.Vroom en prof.dr. G.Stuiveling cs er 5 jaar aan.
Het rapport verschijnt in 1961

Wereldcongres van de New Education Fellowship
Ter gelegenheid van het negende congres richt de Werkschuit in het Centraal Museum in Utrecht een tentoonstelling van kinderwerk in.
***