Toegangspoort van kinderkamp Zonneschijn

De keuken in het kinderkamp

Kinderen Uiten Zich Opnieuw
Er komt een tweede tentoonstelling 'Kinderen uiten zich' in het Stedelijk Museum.
Deze keer hangen er mooie kindertekeningen in plaats van de voorbeelden van hoe het niet moet.
Het onderwijs moet ervan doordrongen worden dat het er niet om gaat dat kinderen kunstenaars in de dop zijn, maar om de ontwikkeling van creativiteit en vrije ontplooiing in algemene zin.
Iedereen is verrast wat kinderen kunnen maken. Als daar geen ruimte voor wordt gegeven is er fundamenteel iets mis met de opvoeding en het onderwijs.
"Scheppende krachten moeten bij kinderen vrijgemaakt worden, het sociale bewustzijn wakker geschud. Iedereen moet zich naar eigen aard en aanleg vrij kunnen ontplooien"
***

Kinderkamp Zonneschijn

Mijn inlijving
Piet Klaasse is een van mijn leraren aan het Instituut voor Kunstnijverheid Onderwijs.
Hij weet mij te strikken voor de begeleiding van kunstzinnige activiteiten in het Kinderzomerkamp 'Zonneschijn', dat door de CPN georganiseerd wordt voor Amsterdamse bleekneusjes.
Die inlijving mag gezien worden als een voorloper van mijn activiteiten op de Werkschuit.
Het hele kamp, van kampleiding, technische dienst en administratie, tot keuken, ziekenboog, kampwinkel en Werkschuittent, werd gerund door vrijwilligers, die ook nog eens fl.5,- betaalden voor eten en onderdak.
Ik herinner mij dat ik, behalve mijn kunstzinnige bijdrage aan de activiteiten, ook ingezet werd om 's nachts kinderen met heimwee te troosten.
De kinderen ontwikkelden een speciale band met de werktent en om te zorgen dat ze dagelijks terug konden komen om hun werkstukken af te maken, schilderden ze bij elkaar een herkenningsteken op het voorhoofd dat er pas thuis weer afgewassen werd.

Het hele kamp was onderverdeeld in kleinere gemeenschappen. Zo had je kampjes van de verschillende soorten medewerkers: de keuken, de technische dienst, de Werkschuittent. Deze onderverdeling had het voordeel dat zo'n betrekkelijk groot, en voor de meeste kinderen onbekend gebied overzichtelijk bleef.
Ze voelden zich tot hun eigen kleine gemeenschap behoren zoals dat in een wijk of buurt ook het geval is.
De kampjes hadden dierennamen Hert, Mier, Zwaluw of Uil, en je wist waar je thuishoorde want er wapperde een vlag met een eigen totemdier.

Vanuit alle hoeken van het land kwamen de kinderen. Omdat het fl.15,per week kostte, wat in die tijd een hoop geld was en veel ouders dat gewoon niet konden missen, konden kinderen langs de deur gaan om zegeltjes te verkopen. Daarmee hadden de kinderen dan een sponsor in hun wijk of dorp. Meestal waren dat ooms, tantes of buren. Een enkeling gaf wel eens een hele kaart cadeau.
***



Strakke leiding vanuit een piepklein kantoor
Brecht van den Muijzenberg- Willemse (1897-1984) is de belangrijkste schuitleidster van de Werkschuit en dat is iets anders dan 'directeur'.
Brecht was lid van de communistische jeugdbond De Zaaier, waarvoor zij in 1921 Rusland bezocht.
In de jaren twintig is getrouwd met de sociaal bewogen schilder Peter Alma.
Ze was kleuterleidster aan de 2e Montessorischool in de Kinkerbuurt en wordt lid van de Bond van Nederlandse Onderwijzers en richt in opdracht van de Communistische Partij Holland, de Marxistische Arbeidersschool op.
Daar leert ze haar tweede echtgenoot Leen van den Muijzenberg kennen.

Actief in vele maatschappelijke organisaties
In de oorlog zit ze gevangen in Ravensbrück. Na de oorlog neemt ze haar werk als onderwijzeres in het Montessorionderwijs weer op en wordt redactiesecretaresse van Vernieuwing, het blad van de Werkgemeenschap voor Vernieuwing van Opvoeding en Onderwijs WVO.

Communistische mantelorganisatie
Van 1946-1948 was ze lid van de Tweede Kamer voor de Communistische Partij van Nederland met als specialisatie onderwijs, maar moet vertrekken om plaats te maken voor een 'echte' arbeider.
Haar lidmaatschap van de CPN zorgde voor problemen waardoor De Werkschuit soms als een 'communistische mantelorganisatie bestempeld wordt.
Na de Russische inval in Hongarije in 1956 verlaat ze uit protest de CPN.
Tot haar vijfenzestigste is ze verbonden aan De Werkschuit.
Daarnaast is ze actief in verschillende vrouwenorganisaties zoals Man Vrouw Maatschappij, de Nederlandse Vereniging voor Vrouwenbelangen, Vrouwenarbeid en Gelijk Staatsburgerschap en de Bond voor Plattelandsvrouwen.
Ze is de hartsvriendin van Annie Romein-Verschoor.

Slordige kunstenaars
Brecht houdt met strakke hand de 'slordige' kunstenaars die op de schuit les geven in bedwang.
Ik herinner mij dat ze bij mij een knoop aannaaide voor ik een basiscursus voor leerkrachten mocht geven.
Haar motto was:
"Niemand kan zelfstandig leiding geven aan anderen, als hij niet in staat is zichzelf weg te cijferen en waar te nemen wat er in anderen omgaat".
***

Watersnoodramp
Samen met circus Elleboog maken de kinderen van de Werkschuit een voorstelling.
Opbrengst fl.1000,- voor het Rampenfonds.

Vorming of Educatie
We zitten in een dal dat kunstzinnige vorming heet en in het vervolg kunsteducatie genoemd wordt.
Kennelijk is het dan weer wél de bedoeling dat kinderen kunstenaars worden, of in ieder geval dat ze geleerd worden kunstconsumenten te zijn.

Werk- en Informatiecentrum voor kunst ten dienste van het Onderwijs aan de Rijpere Jeugd
Docenten van het voortgezet onderwijs stichten het, in al haar geledingen gelijkelijk gegrond op de drie zuilen van het openbaar en neutraal bijzonder, het protestants-christelijk en het rooms-katholiek onderwijs.
Het Algemeen Kunsttijdschrift voor Jonge Mensen is een uitgave van WIKOR.
Het is de bedoeling om inrichtingen voor voortgezet onderwijs in de gelegenheid te stellen de kunstzinnige vorming en ontwikkeling van de leerlingen doeltreffend te behartigen.
Voor opvoeders was er het vakblad Kunst en Opvoeding

Theo Vesseur: Improviseren en dramatiseren met kinderen
Het kind dient centraal te staan en Theo stelt zich te weer tegen de verfoeide massamedia.
Hij zal zich in de loop der tijd inzetten voor taalvorming als hij les gaat geven in het Individueel Voortgezet Onderwijs (IVO) en van daaruit veel contacten heeft met het Individueel Voortgezet en Kunstzinnig Onderwijs (IVKO) waar taaldrukken en taalvisualisatie geboren is.
In praktische zin geven we op De Werkschuit gecombineerde lessen Drama en Beeldend.
*** .