|
1900 Reformpedagogiek
in Nederland
De kinderen moeten meer een 'kunstenaarsmentaliteit' ontwikkelen
en 'natuurlijk' gaan tekenen. Er zijn enthousiaste voorstanders
en kritische tegenstanders.
1945 CoBrA en het kind als kunstenaar
Belangrijk voor de vrije-expressiegedachte waren het optreden
van Willem Sandberg, en het artistiek primitivisme van
een groep kunstenaars onder de naam CoBrA.
1951 Tekenvoorbeelden
op de vuilnishoop
Er wordt in het Stedelijk Museum een tentoonstelling ingericht.
Er is een 'vuilnishoop' van kindertekeningen te zien die, volgens
de idealisten, op een verwerpelijke 'kopieermanier' gemaakt zijn.
1954 Vrije expressie in woord
en gebaar.
Lekenspel, vrij dramatiseren, of toneelspel. Men heeft het liever
over geleide expressie. Onder verbale expressie valt ook pantomime.
Taaldrukken moet erbij gewurmd worden. Taalvorming valt onder
Woord en Gebaar.
1957
Education trough Art, INSEA
Ideeën van de cultuurfilosoof Herbert
Read geven
aan in welke richting we kunstzinnige vorming moeten ontwikkelen.
Volgens Plato dient kunst de grondslag van de opvoeding
te zijn.
1962 De
Werkschuit en opgroeiende jeugd
Op een tentoonstelling in het Stedelijk
Museum wordt het beest uitgehangen. Het groepswerk van
'hout en ijzer' werd in het museum op esthetische kwaliteiten
beoordeeld, terwijl het ons ging om creatieve samenwerking van
jongeren.
1965 Het gebeuren is geen kunst,
kunst is een gebeuren
Happenings vinden, behalve in Amsterdam,
in het hele land plaats.Er valt veel te ontwikkelen. Kunsten zijn
losgemaakt van Onderwijs en Wetenschappen. Maar de wig tussen
onderwijs en cultuur is daarmee niet verdwenen.
1972 Binnen de schoolmuren raak je verknipt
Een stukje intelect, een stukje
erotiek, een stukje fantasie, een stukje beweging. Scholen knippen
een stukje menselijkheid weg. Kritische Leraren saboteren
dat systeem met buitenschoolse
projecten
voor leerlingen.
1975 De buurt wil een buurtbibliotheek
De
Wijkraad is de voorloper van de deelraad en wordt ingezet om de
inspraak van de bewoners in Stadsvernieuwingsprojecten te waarborgen.
Er wordt een wijkkrant uitgegeven. Kunstenaars en Krakers roeren
zich geducht.
1978
De Koperen Knoop is multifunctioneel
De bibliotheek, sociale raadslieden, de pedicure, feest- en vergaderzalen
en de Taaldrukwerkplaats wonen in bij de bejaarden die er hun
kleine flatjes hebben. De oudste bewoner heeft de openingsafdruk
gemaakt en daarna is er vaak met groepjes volwassenen gedruktt.
1981
Verhalen die verteld en voorgelezen worden
Er is een verschil. Een voorlezer
kan zich verbergen achter de hoofdpersoon van het verhaal. Als
je een verhaal vertelt, iets dat je ter plekke verzint of iets
dat waar gebeurd is, dan weten de kinderen dat jij het zelf bent
die vreemde- of heel gewone dingen hebt meegemaakt.
1984 Herdenking van het Jordaanoproer
Kinderen van de basisscholen uit de Jordaan schrijven en drukken
muurkranten. In Amsterdam brak het oproer juli 1934 uit naar aanleiding
van de verlaging van de werklozensteun.De werkvorm muurkrant is
al eerder toegepast, maar zelden op een zo grote schaal als hier.
Honderden kinderen doen er aan mee.
1987 Ieder
kind een kinderboekenschrijver
Zeggen en schrijven wat je op je hart hebt.
Het gaat er niet om dat je steeds mooiere of nieuwere dingen verzint.
Er moet een directe verbinding zijn tussen je eigen ervaring en
de tekst.
1990 Tranenthee
Kun
je me horen?
In een dichtbundel laat Theo Vesseur zijn grote betrokkenheid
bij taal in woorden en in letters de vrije loop.Op
26 december 1991 overlijdt Theo.
Literaire vorming moet eisen stellen en effectief zijn op de gebieden
van kennis, inzicht, houdingen en vaardigheden; zowel productief
als receptief.
1993
Taalonderwijs via methodes: dood onderwijs
Taalvorming dat binnen de geforceerde situatie van de school aansluit
bij de ervaringen van kinderen, is voor mij levend onderwijs.
Taalmethodes willen degelijk en volledig zijn. Ze zij té
degelijk, té compleet en missen daardoor de verbinding
met de belevenissen en ervaringen van kinderen.Daarom is er een
nieuw handboek over de ervaringen met Taaldrukken.
1996 Roots
and Wings
Je wortels en je vleugels, deze twee waarden geeft een indiaan
aan zijn kinderen mee. Een school op wielen bijvoorbeeld waardoor
kinderen mondiaal leren denken maar wel plaatselijk actief blijven.
De aloude ideeën over praktijk-ervarings-onderwijs van Freinet
komen weer uit de kast.
1999 stichting
Taalvorming en Taaldrukken
Het is de bedoeling om de werkwijze bekend te maken nationaal
en internationaal. Er zal samengewerkt worden met instellingen
voor onderwijs en vorming. Opleiden en ondersteunen van docenten
en consulenten staat ook op het programma. Er komen publicaties
en artikelen.
2002 Kunst
is niet langer heilig
De cultuursector moet het volk tegemoet
komen, anders is ze straks al haar legitimatie kwijt. Visuele
communicatie verdient alle aandacht. De nadruk moet komen te liggen
op de ontwikkeling van een nieuwsgierige houding op het gebied
van de eigen beleving. Kinderen moeten vertrouwen krijgen in hun
eigen verbeeldingskracht en zintuiglijke waarneming.
2005 Iedereen
ontslagen
De activiteiten zijn afgebouwd. De Commissie
Cultuur van de Amsterdamse Gemeenteraad besluit om de stichting
Taalvorming voor het schooljaar 2005-2006 nog te subsidiëren.Een
aantal taalvormers kunnen voor een jaartje verder werken. De ontwikkelingen
daarna zijn onzeker.
2010 Zestig jaar strijd voor creatiever
onderwijs
We
wilden nieuw onderwijsmateriaal ontwikkelen, de hele kijk op onderwijs
aan de orde stellen. En dan kun je een stel kunstenaars dat wel
laten zeggen, maar het is veel waardevoller als ze zelf actief
worden en hun ervaringen met zoveel mogelijk betrokkenen delen.
Die beoogde onderwijsvernieuwing was ook geen doel op zichzelf,
ze was onderdeel van een maatschappijvisie.
naar
boven
|
|
1935 Kees
Boeke richt de Werkgemeenschap voor Vernieuwing van Opvoeding
en onderwijs op Opvoeding
betekent bevordering van de grootst mogelijke ontwikkeling van
de aanleg van ieder individu persoonlijk en als lid van de gemeenschap.
1949 Gestimuleerde Expressie en Vrijmakende
technieken
Tegenstanders ervan beweren dat het een soort didactisch Laissez-faire
is van kunstenaars die met weinig pedagogische en didactische
bagage het onderwijs induiken.
1952 Rapport Aesthetische Vorming:
Overbruggen van de kloof tussen Kunst en
Samenleving. Beschouwingen van de
Nederlandse Federatie Beroepsverenigingen Kunstenaars over onderwijsherzieningen.
1955
Drukpers op School
Vernieuwing
van Moedertaalonderwijs, zonder saaie taallesjes. Het kind schrijft
als het iets te zeggen heeft en geeft die tekst op eigen manier
vorm. Later noemt men het Taalexpressie, Taalvorming en Taaldrukken.
1958 De staat Israël bestaat tien
jaar
Ik besluit om te kijken hoe kinderen in
een kibbutz tekenen en schilderen.Of het lukt om kunstenaar in
een kibbutz te zijn. Een kibbutz neemt de kunstenaar op. Wat hij
verdient gaat naar de kas van de kibbutz die zijn materiaal betaalt.
1963
Ontzuiling en nieuwe opvattingen over staatsrechtelijke hervormingen
Maatschappelijke onrust, stakingen, Provo, rellen bij huwelijk
Beatrix en Claus, bouwvakkersoproer. Er moet een fundamentele
discussie over het traditionele vormingsconcept komen.
1966 Kunstzinnige
Vorming en bureaucratie
De minister van CRM, Marga Klompé (KVP) vindt dat
kunst een element van maatschappelijk welzijn moet zijn. Aan De
Werkschuit wordt gevraagd om een landelijke vereniging voor instellingen
van creativiteitsontwikkeling op te zetten.
1973 Op
Weg naar Antikapitalistisch Onderwijs
en Kunstzinnige Vorming
De plaats
van de school in een kapitalistische maatschappij staat ter discussie.
Kritische leraren stellen, samen met scholieren, een boekje samen
en vragen zich af wie de baas is op school. De leerlingen hebben
geen zin meer, de leraren zitten klem tussen hun opvattingen en
het schoolsysteem. De directeur wordt boos en de ouders gaan klagen.
1976 de Taal- & Drukwerkplaats
gaat open
Twee lokalen in een leegstaand schoolgebouw
zijn 'gekraakt' Op de deur van het ene lokaal staat Taalwerkplaats
op de andere Drukwerkplaats.
In de Taalwerkplaats gebruik je taal ook als gereedschap.
1979 De
beroepsopvatting van een taaldrukker
Er zijn typografen die geilen op een fraai letterbeeld of te gek
worden van het spelen met letters à la Van Ostayen. Taaldrukken
zal ze teleurstellen en frustreren. Mensen die bereid zijn zich
kwetsbaar op te stellen, de afstand tussen persoonlijk vakmanschap
en dat van een leek zo klein mogelijk te maken, die hebben we
nodig.
1982 TaalDrukMobiel
Op een Actie voor het behoud van Kunstzinnige Vorming werken
we met een drukpersje op een supermarktkarretje. Hoe makkelijk
blijkt het te zijn om, temidden van het gewoel van de actie, mensen
ertoe te bewegen een eigen woord te drukken en het even later
als een vlugschrift, nat en wel, te verspreiden.
1985 Kunstzinnige
Vorming / Amateuristische Kunstbeoefening
Het ministerie van WVC vindt dat KV /AK deel uit maakt van kunstbeleid.
De kwaliteit ervan moest bewaakt worden. Men moet het goede behouden,
de uitvoering vernieuwen en culturele waarden verspreiden. Dat
was iets anders dan maatschappelijke relevantie die tot dan toe
van belang was. Financiële beheersbaarheid en privatisering.
Uitwassen zijn dan sponsoring.
Afijn de welzijnswerkers gaan het Malieveld op om te protesteren.
1988 Kunstzinnige
vorming ontwikkelt
individuele oplossingen
In de uitvoering van kunstzinnige vorming is er een ruimere blik
en een ruimer concept nodig. De creatieve ontwikkeling is teveel
verwaarloosd ten gunste van de cognitieve ontwikkeling. Meer kinderen
moeten meer kansen krijgen en kunst is daarvoor niet slechts een
stuk gereedschap.
1991 Nieuwsgierig
naar onze Natuur
De natuur in de nabijheid van de school
kan als inspiratiebron voor taalvorming dienen.
Taaldrukken en de vele gezichten van Taal. We onderzoeken, met
de studenten van de Universiteit van Utrecht, Visuele Poëzie
en andere beeldende invloeden op taalvorming.
1994 Voorwerpen die verhalen uitlokken
Als
voorwerpen de bron van die verhalen zijn kan er eigenlijk helemaal
niets fout gaan. De associaties vliegen moeiteloos door de kring.
Dat valt te leren van hoe het gaat met 'dingen in de kring'
1997
Stichting Kunstzinnige Vorming Amsterdam heet nu Kunstweb
Op het nieuwe briefpapier prijkt een haltebord van een buslijn.
Een vooruitziende blik, kunsteducatie komt en gaat, en de deelnemers
aan kunst en cultuur staan bibberend op de halte te wachten. De
taaldrukkers vragen zich af of er voor hen nog wel plaats is in
de KunstwebBus.
2000
Vernieuwing:
Er bestaat steeds meer behoefte aan instrumenten die niet alleen
het leerresultaat maar ook het leerproces in beeld brengen. Evalueren
is traditioneel voornamelijk een taak van de leerkracht. Leerlingen
hebben hierbij weinig in te brengen. Het is van belang in vernieuwd
taalonderwijs kinderen actief te betrekken bij het evaluatieproces.
2003 Uitwisseling Nederland en
Mali
Nederlandse taalvormers ontwerpen een cursus voor leerkrachten
in Mali. Die werken nu met taalvorming in hun eigen scholen. Ze
vertellen hun collega's weer over de werkwijze en worden begeleid
door deskundigen van de Malinese organisaties. Voor vernieuwing
en ondersteuning gaan af en toe Nederlandse taalvormers naar Mali.
2006 Laaggeletterden
zijn duur
Jarenlang zijn veel idealistische vrijwilligers bezig om mensen
met lezen en schrijven te helpen. Pas als een koninklijke vrijwilligster
een handje helpt en vooral als analfabetisme Nederland jaarlijks
537 miljoen blijkt te kosten komen we in actie.Het is zeer de
vraag of een weekje ongeletterdenverering helpt.
2010
Alles is netjes opgeborgen
in het Stadsarchief Amsterdam
Vorig jaar is de inventarisatie van het Werkschuit archief, ondergebracht
in het Stadsarchief, voltooid.
En de noodzaak van onderwijshervorming is er niet minder op geworden.
"Onderwijs is een dressuurproef recht gaan zitten en Cito-toets
maken."
|
|
1940 De
oorlog begint met het bombardement op Rotterdam
Nederland hoopte dat we, net zoals tijdens de eerste Wereldoorlog,
neutraal konden blijven. De Duiters hadden andere plannen.
1950 Kunstenaars en maatschappelijk
betrokkenen richten de De Werkschuit op.
Er was sprake van een ideologische coalitie van avant-gardistische
beeldende kunstenaars en van hervormingsgezinde pedagogen.
1953 Strakke
leiding vanuit een piepklein kantoor
Brecht van den Muijzenberg- Willemse is de belangrijkste
schuitleidster van de Werkschuit en dat is iets anders dan de
'directeur'.
1956 Pleidooi voor kunstzinnige vorming
Een tentoonstelling van kindertekeningen.
We moeten de kindertekeningen, die er hangen, niet bezien
als beeldende uitingen, noch vanuit ontwikkelingsstandpunt, of
het esthetische oogpunt.
1961 Bestuurscrisis
Onze progressieve ideeën zijn verdacht.Men verwijt ons dat
de Werkschuit een communistische mantelorganisatie is omdat de
schuitleidster, voor de CPN, in de Tweede Kamer gezeten heeft.
1964 Volwassenen met veel vrije tijd
Het gaat nog steeds om harmonische ontplooiing van het creatief
vermogen bij kinderen. Maar in de praktijk richt de Werkschuit
zich op de groeiende vrijetijdsmarkt, de
Amateuristische Kunstbeoefening.
1967 Een nieuw groot schip
voor de Werkschuit
De medewerkers moeten een voormalig opleidingsschip Koninklijke
Marine zelf op de werf blauw schilderen.
De kleur is een verwijzing naar het tijdschrift de Blauwe Schuit
waarin kunstenaars zoals Hendrik
Nicolaas Werkman hun werk publiceerden.
1974 Democratisering
Drukpers en Potlood
De tijdgeest benoemt alle activiteiten vanuit een democratiseringsgedachte.
Taaldrukken valt onder democratisering van drukpers, Taalvorming
onder democratisering van het potlood. Er zijn teveel situaties
waarin mensen niet kunnen zeggen schrijven en drukken over hetgeen
hen bezig houdt.
1977 Ogen oren
en de rest
Zintuigen die kinderen nodig hebben om bij hun eigen taal te komen,
hun eigen ervaringen te exploreren. Je zintuigen zijn de vensters
waardoor je het andere waarneemt. Als de vensters van je zintuigen
helder zijn, neem je helder waar.
1980 Kunsteducatie
in verval
De kunst is in handen van welzijnswerkers gevallen. Creativiteitscentra
schieten als paddestoelen uit de grond omgeven door een
muur van socio-psychologisch kreupelhout. De slachtoffers van
deze cultus zullen blijven ronddwalen in spiegelzalen der zelfontdekking.
1983 Niet alle handzetsels lukken in
één keer
De vraag is of taaldrukken binnen of buiten het onderwijs
moet. Een taaldrukwerkplaats in de wijk? Kennis van de taalkundige
regels zijn minder belangrijk dan taalvaardigheid. Thuistaalontwikkeling
naast standaardtaal. Samenhang tussen taalonderwijs, wereldoriëntatie
en expressieactiviteiten.
1986 Taaldrukken
verder dan zeggen en schrijven
Het Handboek is klaar en dat mag een mijlpaal heten. Het axioma
van 'de eigen ervaring' ter discussie gesteld. Men heeft de literaire
invalshoek van de taalexpressie willen verkennen. Het gaat niet
alleen om de productie van eigen teksten maar ook om inzicht in
echte schrijvers en boeken.
1989 gedichten
in een LeeftijdMuseum
Het Leeftijdmuseum is een museumcollectie van voorwerpen, foto's
en teksten die te maken hebben met je eigen leeftijd. Leeftijd
is op zichzelf niet zichtbaar. Voorwerpen die met leeftijd te
maken hebben zijn dat wel. Een authentieke verslag over iets van
jezelf. In veel gevallen krijgen die teksten de vorm van een gedicht.
1992 Freinetonderwijs
een eigen wijze van onderwijs
Al werkend, lezend en reizend kwam Célestin Freinet
tot een aantal uitgangspunten en technieken. De uitgangspunten
liggen in principe vast maar de technieken kunnen voortdurend
aangepast worden aan de veranderende maatschappij. Daarmee wordt
verstarring en dogmatisme voorkomen.
1995 Leesbevordering
Het is een sleutelwoord, morgen kan het weer iets anders zijn.
Het begrip wordt ingekleurd door de tegenstellingen die tussen
de verschillende opvattingen over lezen en schrijven bestaan.
Als men over leesbevordering spreekt gaat het er in vele gevallen
om te zorgen dat er meer kinderboeken verkocht worden.
1998 De
verloren eer van de kinderen op De Werkschuit
De kinderen van Reggio Emilia trekken in Amsterdam meer aandacht
dan de kinderen van De Werkschuit. Hoe komt dat? Museumdirecteur
Rudy Fuchs
heeft het licht gezien en zegt tegen Tijmen
van Grootheest, van het Fonds voor de kunst:
"we gaan de kunst teruggeven aan de kinderen".
Hij herinnert zich Appel, Lucebert en Cobra. "Ieder mens
is een kunstenaar".
2001
Museumlessen en taalvorming
De wederzijdse inspiratie van een dichter en beeldend kunstenaars
biedt, zowel op het gebied van taalvorming als van beeldende vorming,
talloze mogelijkheden voor het onderwijs. Onze kinderen maken
kennis met beeldende kunst in musea en zijn tegelijkertijd met
de vorming van hun taal bezig.
2004 Taal leren op eigen kracht
De laatste jaren blijkt bij leerkrachten een groeiende belangstelling
voor taalvorming te bestaan. Taalvorming kan helpen om het evenwicht
tussen taal leren en taal verwerven, dat op school vaak verstoord
is geraakt, te herstellen. Het past uitstekend in uiteenlopende
stromingen van onderwijsvernieuwing.
2010 Wie
nog uitgebreider wil speuren
in de geschiedenis van de Werkschuit
Ga naar: Stadsarchief
Amsterdam en kies het toegangsnummer 918
Bekijk een
filmpje over de Werkschuit.
|
|
|