startpagina

index
literatuur


werkvormen
lessen




kleuters en peuters
Zo begint geletterdheid



Kijk een kat...


ik zie geen kat


...dat is geen kat, dat is een poes...
nou een poes dan

Fotografie Manon Baart Amsterdam

Over beginnende geletterdheid
zijn veel woorden geschreven

Het gaat er bij velen die daar over nadenken niet om kinderen vroegtijdig te leren lezen of schrijven, maar wel om hen bewuster in contact te brengen met taalachtige verschijnselen die ze in hun kleine leefwereld tegen komen. Voordat kinderen geschreven taal als medium ervaren zijn er al de prenten die een talige rol in het leven van jonge kinderen innemen.

Ontluikende geletterdheid
In de fase van beginnende geletterdheid bouwen leerkrachten en kinderen samen voort op de kennis en de vaardigheden die in de voorschoolse periode tijdens de ontluikende geletterdheid zijn opgedaan.
Het metalinguïstisch bewustzijn van kinderen wordt gestimuleerd in alle mogelijke situaties waarin kinderen leren om op taal, van prenten en die waarbij letters gebruikt zijn, te reflecteren. Zo neemt hun motivatie om zelf communicatieve vaardigheden toe te passen toe.
De primaire taak van de taal is de werkelijkheid te symboliseren. Dat doen we met z'n allen om met die taal te kunnen omgaan. Jonge kinderen ontdekken dat dingen een naam hebben en dat je door het uitspreken van zo'n woord een ander attent kan maken op het een of ander en dat je ook iets kunt bereiken met het uitspreken van een woord.

Zinvolle vakliteratuur voor kleuters en peuters
Een voorwaarde voor de ondersteuning van die ontluikende geletterdheid is een talige omgeving waarin zinvol speelgoed en vooral een gevarieerd aanbod aan goede prentenboeken te vinden is.
Hoe twee kleuters omgaan met hun 'vakliteratuur' laat de fotoserie mooi zien.


Wat is een woord?
Het woord is voor het kind een integrerend onderdeel van het object dat ermee wordt aangeduid.
Die conceptie lijkt kenmerkend voor het primitieve linguïstische bewustzijn.
Eenvoudige experimenten tonen aan dat kleuters de namen van dingen 'verklaren' met de eigenschappen ervan.
Volgens hen wordt een dier 'koe' genoemd omdat er horens aan zitten, 'kalf' omdat het kleine horens heeft.

Als je kinderen vraagt of je de namen van dingen kunt verwisselen, een koe bijvoorbeeld 'inkt' kunt noemen en anders om, zullen ze zeggen dat kan niet, want inkt is om mee te schrijven en een koe om melk te geven. [Vygotsky 1962]

naar boven

terug