startpagina

index
literatuur


taalwerkvormen


drukwerkvormen


werkvormen, lessen


eerst beeld


gedichten









Taalwerkvormen / gedichten
Begeleiden bij het schrijven van gedichten

Het is niet mogelijk om met kinderen zomaar gedichten te gaan schrijven
Het beeld dat kinderen bij poëzie hebben moet op bepaalde punten bijgesteld en het gevoel ervoor moet ontwikkeld worden.

Net zoals bij alle werkvormen is er voor het schrijven van gedichten met een groep kinderen een plan dat stap voor stap overdacht en begeleid moet worden.

Wat kan er fout gaan bij het schrijven
De kinderen schrijven lange zinnen.
Ze schrijven alles achter elkaar door, in plaats van de zinnen in regels te verdelen.
Ze gebruiken veel overbodige woorden.

Praktijk
Ana schrijft over een moment van stilte:

De telefoon ging en ik nam op
het was even stil in huis
en toen was het een lawaai geworden
van geschreeuw

Ik lees de tekst hardop aan haar voor zonder de woorden "en".
Ze hoort dat die niet nodig zijn.
Ik vraag door over het lawaai.
Wat dat één geluid of meer.
Als ze haar tekst in het net schrijft staat er:

De telefoon ging
ik nam op
het was even stil
toen was er lawaai
geschreeuw buiten
en auto's

De kinderen willen ondanks alles toch rijmen
Patricia is net op school en weet nog niet hoe wij gedichten schrijven.
Zij is aan het rijmen geslagen:

ik word van binnen blij
dan denk ik dat dit mijn vriendin niet is
maar dat is mis
maar het is niet waar
want ze staat daar.

Ik vraag over welk moment haar gedicht gaat.
Ze weet het niet.
Ik vraag dan naar een moment van weerzien dat ze zich nog goed kan herinneren.
Ze vertelt over het moment waarop ze de school ziet.
Ze is heel blij dat ze nu op de Tamboerijn zit
Na ons gesprekje schrijft ze:

Meteen als ik de school zie
Word ik van binnen blij
Want ik ga naar school
Dan ren ik opeens
Dan denk ik wat fijn
om op school te zijn

De kinderen leggen vaak dingen uit en geven een mening

Het blaadje viel van
de boom omdat het
al Herfst is.

De uitleg over de Herfst is niet nodig.
Nadat Chenelle mij verteld heeft wat ze gezien heeft, verandert ze haar tekst in:

een geel blaadje
viel van een tak
langs de boom
naar beneden

Gene schrijft:

Ik had een mooie parkiet
gezien en hij
was heel mooi en
hij had groene ogen
en als je fluit kijkt hij
meteen om en hij is
ook lief

Dat de parkiet mooi is, is een mening.
Wij willen graag weten hoe die parkiet er uitzag. "Mooie" veranderen we in "gele".
We willen ook graag weten wat Gene zo lief vindt aan die parkiet. Hij vertelt dat hij het leuk vindt dat die parkiet meteen omkijkt als hij fluit.
Dat is duidelijk genoeg, daar hebben we die laatste zin niet nog eens extra bij nodig.

De kinderen proberen aan literaire normen te voldoen, waardoor ze hun schrijfproces blokkeren.
Ze verliezen zich in "mooie" woorden, waardoor ze de binding met hun ervaringen kwijtraken en hun tekst onduidelijk wordt.

Lina heeft geprobeerd om een literaire tekst te schrijven. Dat is de duidelijkheid niet ten goed gekomen.
Ze heeft er wel heel hard aan zitten werken. Het blaadje zit vol doorhalingen en nieuwe pogingen.
Ik heb de indruk dat alles wat ik over poëzie verteld heb eerder negatief dan positief gewerkt heeft bij haar.
Ze probeert te serieus het allemaal heel goed te doen en verliest daardoor de spontaniteit in het schrijven.
De tekst die ze me laat lezen:

Ik hoor de muziek van het programma
Ik krijg een gevoel van binnen, o zo!
Wat gebeurt er met mij, ja wat?
Ik denk dat ik niet stil kan zitten
Dus ga ik dansen op de muziek
Dat was mijn ene moment
En ik ga maar zingen al weet ik het ritme niet
dat ik zo lekker vind

Dan vraag ik welk programma dat is, wat voor soort muziek en wat dat gevoel precies is.
Is het waar was dat ze niet wist wat er met haar gebeurde?
Ik wil ook weten of ze dacht dat ze niet kon stil zitten of dat ze gewoon niet stil kon zitten en lekker ging dansen.
Dat laatste was het natuurlijk.
Dus waarom dat dan niet gewoon opgeschreven.
Die zin over "mijn ene moment" is overbodig, want daar gaat het gedicht over.

Die laatste twee regels snap ik ook niet helemaal.
Lina vertelt dat ze, ook al weet ze de woorden niet, ze gewoon met zelf bedachte woorden meezingt.
Ze verandert "ritme" in "woorden" en voegt eraan toe:
" Oh, dan hoeft die laatste regel ook niet".
Uiteindelijk wordt haar tekst zo:

Ik hoor de muziek van Rabo Top 40
Ik krijg een gevoel van binnen van Oh Zo!
Ik kan niet stil zitten
dus ga ik dansen
En ik ga zingen, al weet ik
de woorden niet

De kinderen schrijven niet uit zichzelf over een eigen ervaring
Als ik bij Gene kom heeft hij geschreven:

er was eens een eendje
dat liep naar een meertje

Soms houden de kinderen zich niet aan hun eigen waarnemingen, maar wordt het toch een mooi gedicht.
Dwight heeft de laatste regel erbij gefantaseerd, maar ik zeg er niks van:

Ik was in mijn kamer
Ik zat te computeren
Ik had het licht aan
Mijn vriend was er ook
Het was donker ik keek naar buiten
En zag de sterren en de maan.

Lucie Visch

lees verder