startpagina

index
literatuur


taalwerkvormen


drukwerkvormen


werkvormen, lessen


eerst beeld


gedichten







Taalwerkvormen / gedichten
Gedichten schrijven in de klas

Werkvormen waarbij gedichten gebruikt worden
Ze zijn ontwikkeld om schrijfprocessen bij kinderen op gang te brengen en te begeleiden.

Alle inspanningen bij taalvorming zijn er op gericht kinderen kwalitatieve stappen te laten zetten op hun pad naar een beter taalgevoel.
Voor zover we kunnen nagaan maakt het begrip 'taalgevoel' niet expliciet deel uit van de gebruikelijke lees- en schrijfleergangen.
Een specifieke techniek wordt in ieder geval daarvoor nog niet in algemene zin in het onderwijs gebruikt.

Er moet zeker in iedere klas een boekenplank met gedichtenbundels beschikbaar zijn.
Maar het mag niet zo zijn dat de gedichten een beklemmende dwang vormen bij de vrije tekstuitingen.
We krijgen veel en vaak te maken met leerkrachten die op de vorm vallen omdat ze op die manier beter met hun groep tevoorschijn kunnen komen. En met kinderen die menen dat bepaalde woorden en gedichtjes voor 'leuk' doorgaan.
Dat is niet nodig.

Inhoud versus vorm
Hoe komen we van het voorlezen van een professioneel geschreven gedicht naar een door een kind geschreven tekst waaraan achteraf een poëtische waarde toegekend kan worden?
Wat is de verhouding tussen een en ander?

Vooral de leerkracht moet de valkuilen herkennen die er zijn bij het werken met gedichten.
De belangrijkste is de valkuil van inhoud versus vorm.
De omgang met poëzie, het veel lezen en voorlezen ervan zorgt ervoor dat kinderen plezier krijgen in de vorm, dat ze er gevoel voor krijgen.
De belangrijke stap die ze zelf dan te zetten hebben is dat ze op een beeldende manier schrijven wat ze zelf meemaken en te vertellen hebben.
Het schrijven van al dan niet rijmende gedichten om de literaire activiteit zelf, is niet van belang.
De training in de vorm mag de ontwikkeling van de inhoud niet in de weg staat.

Aan regels gebonden teksten
Door het aanbieden van een vorm werk je als een soort rattenvanger van Hamelen.
Je verleidt kinderen tot een aantrekkelijke manier van schrijven.
Toch blijft het schrijven van ervaringsteksten belangrijker.
Als die niet lekker lopen zouden we vormteksten kunnen inzetten.
Aan regels gebonden teksten kunnen een blokkade opleveren voor kinderen. Het poëtisch gevoel komt in de knel.
In principe zijn de aan regels gebonden teksten er om kinderen vrij te maken van schoolse schrijfvormen.
In een gedicht leren de kinderen, mede door de beknoptheid ervan, dat ze iets kunnen vertellen dat op een andere manier nooit lukt. Toch weten kinderen niet altijd hoe een tekst beter, poëtischer kan.
Het heeft alles te maken met het creëren van een sfeer waarin veel en vaak met poëtische middelen omgegaan wordt.

Henk van Faassen

lees verder