Eerst een tekening drukken en daarna de tekst maken
Werken met associaties en citaten uit boeken

citaat: hij liep helemaal om de auto heen en scheen er zelfs onder

Op voetbalkamp waren we een speurtocht aan het houden
We zochten met onze zaklantaarns naar aanwijzingen voor de schat.
De schat was een grote bak vol met snoep. Het was in een groot bos

Associaties
Behalve associaties die ontstaan uit het bekijken van afbeeldingen zijn er ook die komen bij het lezen van teksten in boeken et cetera.

Citaten uit boeken bieden mogelijkheden om relaties tussen teksten van de kinderen en die van professionele schrijvers te leggen
Het gaat daarbij niet om de hele inhoud van een bepaald verhaal maar om fragmentarische teksten die willekeurig gekozen zijn. Is het immers ook niet zo dat de beelden die op een willekeurige manier ontstaan zijn rijke associaties oproepen?
In deze beschrijving heb ik met de kinderen sjabloonafdrukken gemaakt, maar het kunnen evengoed afdrukken in andere technieken zijn.

Voorbereiding en benodigd materiaal:
De gebruikelijke materialen voor het drukken van de beelden in de gekozen techniek.
Een ruime collectie boeken, proza en poëzie.
> Boeken met informatieve teksten blijken niet geschikt te zijn.
Kladblaadjes
Gekleurde strookjes
Pennen

Werkwijze:

1e ronde:
citaten kiezen
We zitten in de kring, de afdrukken van de sjablonen liggen in het midden.
Ieder kind krijgt een willekeurig boek in handen. Die willekeurigheid is een voorwaarde om tot associaties te komen. Als de kinderen bijvoorbeeld de gelegenheid krijgen om zelf boeken uit te zoeken die ze al gelezen hebben speelt de kennis van het verhaal en de gebeurtenissen daarin een te belangrijke rol. Het gaat om een zekere mate van vrijheid in associëren.
1. Sla het boek dat je gekregen hebt op een willekeurige plek open.
2. Schrijf een regel waar toevallig je oog op valt op het oranje strookje.
> Het is niet de bedoeling dat je de hele bladzijde gaat lezen en dan pas kiest!
3. Leg een leeg strookje als bladwijzer in het boek.

2e ronde:
sjablone en citaat
In deze ronde zoeken we afbeeldingen bij de citaten. De kinderen laten zich door de citaten naar de beelden leiden, er is nog geen sprake van associaties met eigen ervaringen.
1. Kijk of je een afbeelding ziet liggen die mooi bij de zin op je strookje past.
2. Maak de strook met een paperclip aan de afdruk vast.
> Als er meer strookjes bij een zelfde afdruk terechtkomen moeten er later sjablone afdrukken bij gedrukt worden.
3. Voorleesronde

3e ronde:
eigen ervaringen
In deze ronde zoeken de kinderen naar dingen waar ze aan denken als de beelden zien en de zinnen lezen.
Het is niet noodzakelijk dat het kind dat een citaat gekozen heeft daarop ook een associatie heeft. Daarom husselen we de boel maar weer eens door elkaar en laten de kinderen opnieuw kiezen.
1. Leg alle afbeeldingen met de aangehechte strookjes in het midden van de kring.
2. Zoek een tekst waar je een gedachte bij hebt.
> Het is mogelijk dat er meer kinderen een gedachte bij hetzelfde citaat hebben.
3. Schrijf die gedachte op een kladblaadje
4. Lees elkaar in een tweetal de citaten en de kladteksten voor en vertel er meer over: waar was het? Wat deed je? , Hoe liep het af? , Et cetera.
5. Herschrijf nu een complete tekst over wat je verteld hebt.
6. Voorleesronde.

4e ronde:
presentatie
In deze ronde komen de literaire teksten en de kinderteksten bij elkaar. De kinderen ontdekken de wonderlijke wegen die hun gedachten gevolgd hebben.
1. Schrijf de tekst in het net onder de afbeelding
2. Plak de oranje strook er onder.
3. Lees als je aan de beurt bent je eigen tekst en die van de oranje strook voor.
4. Lees daarna een stukje uit de pagina van het boek waar je de zin uit overgeschreven hebt voor.

Een paar teksten:
Citaat:
Maar we hebben weinig mannen voor de strijd
Kindertekst:
Ik had ruzie met een paar meisjes. Ik wist eigenlijk niet waarom we ruzie hadden. De meisjes waren met z'n vieren en ik was alleen. Ze zeiden dat ik een meisje had laten huilen, maar dat was niet zo. Ze gingen mij pesten, ik vond het niet leuk.

Citaat:
hij liep helemaal om de auto heen en scheen er zelfs onder
Kindertekst:
Op voetbalkamp waren we een speurtocht aan het houden.
We zochten met onze zaklantaarns naar aanwijzingen voor de schat.
De schat was een grote plastic bak met snoep.
Het was in een groot bos.

© Henk van Faassen

naar boven