startpagina

index
literatuur


taalwerkvormen


drukwerkvormen


werkvormen, lessen


eerst beeld


gedichten


Drukwerkvormen
Fotokopiëren

Drukken met een kopieerapparaat wordt op steeds meer scholen een normale zaak.

De leerkracht stuurt twee kinderen naar de plek waar dat ding staat en zegt: "maak maar even een paar kopieën".
De kinderen hebben er geen moeite mee en het is lekker makkelijk.

Voor de rechtgeaarde taaldrukker schuilt daarin tevens het gevaar dat de werkvorm niet meer aansluit bij de bedoeling van taalvorming.
Zoals elders beschreven is is bijvoorbeeld het drukken met een limograaf van het begin tot het eind een talige activiteit waarbij de kinderen inzicht hebben in het gehele proces en ze bij iedere druk de tekst beoordelen op drukkwaliteit en daarmee ook de zinnen herlezen en zo meer.

Bij dat grote indrukwekkende apparaat is dat effect afwezig. Je hoeft alleen te weten welke knoppen je indrukt en in de buik van de machine gebeurt het. De kinderen hebben geen inzicht in het proces en kunnen het ook niet beïnvloeden.

Wij gaan er bij het omgaan met taal en tekst van uit dat er zo min mogelijk belemmeringen moeten zijn tussen hoofd en hand van de kinderen.

De hele computertechnologie zit vol met afleiding van alle mogelijke aard.
Het is zaak om die afleiding te neutraliseren en ook van het kopieerapparaat een werkvorm te maken, vergelijkbaar met achteloze manier waarop je met een potlood schrijft.

Praktijk:

Om een goede afdruk van een kopieerapparaat te krijgen moet de tekening gemaakt zijn met een zwartschrijvende pen. De tekst kan prima met een zwarte fineliner geschreven worden.
Nog mooier is het natuurlijk als de kinderen de tekst met een tekstverwerker in het net typen.
Een tekstverwerker is een computer met een printer die ingesteld zijn als een soort schrijfmachine.
Het programma moet zodanig zijn dat kinderen er moeiteloos mee om kunnen gaan. In de onderbouw moeten bijvoorbeeld op het toetsenbord onderkastletters geplakt worden.

Het is goed als er bij het typen van een tekst een kader meegeprint wordt waarbinnen met een bepaalde techniek, bijvoorbeeld limograaf, sjablonen of rubberdruk, beelden gedrukt worden.
Dat kader kan door de leerkracht met enige kennis van zaken

Het invoegen van een handmatige techniek
Dit compenseert dan weer het fabrieksmatige van het kopiëren.
De afdrukken kunnen weer geteld worden en de kinderen kunnen onderhandelen over de drukkwaliteit en de manier van inrollen en stempelen.
Zeker bij het gebruiken van vormstempels en letterstempels, Linkprint en sjabloneren komt de werkvorm weer geheel in handen van het individuele kind.

Het is ook mogelijk ruimtelijk materiaal te kopiëren, zoals bijvoorbeeld een ontwerp van klei. Het is het beste om de kleivorm plat te laten maken, als het ware al "tekenend" met klei. Zorg er wel voor dat de klei goed droog is voor je gaat kopiëren anders krijg je moeilijkheden met de medegebruikers van het apparaat.

Henk van Faassen