startpagina

trefwoorden


index
literatuur


bekijk
foto's, werk


index
taalwerkvormen


index
taal algemeen


Taalwerkvormen
Over ontleden




Kinderen moeten stukjes van de zinnen die ze schrijven kunnen onderscheiden en benoemen


Taal leren is gemakkelijk wanneer het compleet, echt en zinvol is;
wanneer het ergens over gaat en functioneel is;
wanneer taal ondergaan wordt in de context van het gebruik ervan;
wanneer de leerling ervoor kiest taal te gebruiken.

Daarom kan 'ontleden' nooit een activiteit zijn die als een aparte les gegeven wordt.
De zin van het traditioneel ontleden staat regelmatig ter discussie.
Zowel leerlingen als leerkrachten vinden het vaak ingewikkeld.
Er was zelfs een tijd dat men het grammaticaonderwijs maar helemaal wilde afschaffen.

Redekundige ontleding maakt deel uit van het taalbeschouwingsonderwijs

Kinderen leren begrippen zoals onderwerp, persoonsvorm, lijdend voorwerp, meewerkend voorwerp en (bijwoordelijke) bepaling.
Soms worden de traditionele termen gebruikt.
Soms wordt ook gesproken van het wie-deel of het wat-deel.

Specifiek

Kinderen hebben moeite met spelling, zinsontleding en allerlei taalregels.
Hoe schrijven precies moet, en hoe snel je precies moet kunnen lezen.
Als gevolg daarvan wordt er almaar meer tijd besteed aan deze technische vaardigheden
.
Het lijkt erop dat ze op school aan taal doen om de taal zelf.
Ze bedoelen dat als ze, midden in een leuke vertel- en schrijfactiviteit, roepen:
"Wanneer beginnen we met taal?"


Voor een relevante, op de interesses en doelen van kinderen afgestemde inhoud van taalgebruik op school en voor de communicatieve functies van taal is steeds minder tijd over.
Maar kinderen leren die technische taaldingen het gemakkelijkst als het gaat om dingen die ze graag willen weten en leren.

Praktijk

Werken met herschrijven:

Als de kinderen klaar zijn met het schrijven van een tekst vraag ik ze de tekst nogmaals op te schrijven.
Maar nu kies je voor jezelf en de anderen die in het verhaal voorkomen een dierfiguur.
We schrijven eerst alle dieren die we uit de verhalen kennen op het bord en kiezen daaruit.
Het valt niet altijd mee om in die vorm te schrijven.
Je komt snel in de verleiding toch om 'ik zei:' te schrijven in plaats van 'de krekel zei:'
Uiteindelijk lukt het.

Zo zijn kinderen met een vorm van ontleden bezig die voortkomt uit een simpele en leuke herschrijfronde in dit geval.
Zulke situaties zijn er vaker te bedenken.

Het is opvallend dat ontwerpen van leerkrachten voor taallesjes meestal liggen op het vlak van het taalonderwijs áán kinderen en minder, of geheel niet, op het gebied van de taalontwikkeling bíj kinderen.

Spelling; spellingsregels. taalbeschouwing; zinsbouw; ontleden; informatieverwerking blijken belangrijke onderwerpen te zijn.

De handleiding van een taalmethode kan gebruikt worden om een rode lijn vast te stellen.
Voor het ontwerpen van de lessen mag daar niet te zwaar op geleund worden.
Hoe 'eigen' teksten ontstaan, hoe je die beoordeelt en ze eventueel omzet in praktische oefenstof is belangrijker

Henk van Faassen