startpagina

trefwoorden


index
literatuur


bekijk
foto's, werk


index
taalwerkvormen


index
taal algemeen


Lees ook:
Het beeldend vermogen en de creativiteit van kinderen


Taalwerkvormen
de Taaltekening

Een tekening zegt meer dan duizend woorden
Dingen die je niet zo gemakkelijk op kunt schrijven zijn soms wel te tekenen.

De kinderen tekenen binnen een vooraf gedrukt kader
Ze kiezen of ze eerst schrijven dan wel eerst tekenen.
Als ze tekenen is dat niet zo maar een tekening. Het is een taaltekening.
Het is een even waardevolle activiteit als het schrijven van een tekst.
Dezelfde zorgvuldigheid die we bij het formuleren van schrijfopdrachten hanteren zullen ook voor de tekenopdrachten gelden.

Praktijk:
Hoe zien feestkleren er uit?
In de vertelkring gaat het over de kleren die je draagt als je naar een feest gaat. Over wat je aantrekt naar de begrafenis van oma.
We praten over die kleren. Wie ze gemaakt heeft of waar ze gekocht zijn. Het zijn allemaal speciale kleren en we willen meer weten over de plekken waar je die kleren draagt. Vaak draag je dezelfde kleren op verschillende plekken.

Een getekend lijstje
Drie van die plekken teken de kinderen op een blad papier waar al kleine vakjes op gekopieerd zijn.
Het gaat niet om een mooie tekening, als je zelf maar weet waar het was.
Een van die plekken kies je uit om er in een tweetal verder over te praten.
Dat tekeningetje is een grote hulp, want terwijl je vertelt kijk je er naar en dan weet je weer precies hoe zo'n plek er uit ziet.
Als je klaar bent met vertellen maak je de taaltekening nog eens, maar nu binnen een groter kader. Daar komen meer details over de plek bij. De tekening is rijker geworden door het tweetalgesprek.

In de onderbouw wordt door de juf 'bijgeschreven'
Een taaltekening vervangt een geschreven verhaal als kinderen nog niet kunnen schrijven. Of als ze eerst een andere taal geleerd hebben en zich in het Nederlands nog niet zo gemakkelijk uitdrukken.
Als een taaltekening klaar is kan de leerkracht in een intiem gesprekje opschrijven wat het kind vertelt.
Dat mag niet beginnen met: wat heb je daar getekend? want dat zie je zo wel. Maar bijvoorbeeld met: wat gebeurt daar?
Een geslaagde taaltekening verwijst naar een gebeurtenis. Wat daar over gezegd wordt schrijft de leerkracht onder de tekening. Het is een toevoeging.
Het is voor de leerkracht zaak om het verhaaltje net zo persoonlijk te laten zijn als de tekening is.
De leerkracht moet veel stimulerende vragen stellen om bij een echte ervaring terecht te komen.

Een taaltekening moet heel precies zijn
Hij moet iets toevoegen of verduidelijken aan het verhaal.
Hij moet daarom ook verhalenderwijs gemaakt worden. Dat wil zeggen dat de gebeurtenis niet 'mooi' maar wel herkenbaar getekend moet worden.
De taaltekening verschilt daarin van een tekening die bij beeldende vorming gemaakt wordt.
Om te zorgen dat de kinderen aan alles denken, stel ik, net zoals bij het schrijven van een tekst, stimulerende vragen die de kinderen dichter bij hun ervaring brengen.
De taaltekening kan eventueel een opsomming van gebeurtenissen laten zien, als een strip zonder woorden.

Zin om te tekenen wat je zag
We tekenen meestal gewoon met een zwart potlood, zonder gebruik van liniaaltje of vlakgum. Gewoon tekenen wat je anders met een heleboel woorden en gebaren uitlegt.
De bedoeling is anders.
Niet zo maar een tekening met veel gekleurde versieringen. Dat is een tekening die je maakt als je zomaar zin hebt om te tekenen, of als je even moet wachten tot de juf of meester tijd voor je heeft.
Dat is ook een leuke tekening, maar je kunt er minder meer 'vertellen'.

Het leuke van een taaltekening is dat die vaak, zonder dat je het merkt, ook mooi wordt.
De clichématigheid die je vaak bij kindertekeningen ziet ontbreekt dan omdat het om een uitbeelding van een ervaring gaat.
Ervaringen zijn voor ieder kind uniek. Het weergeven ervan is ongedwongen en onvergelijkbaar.
Het mogelijk effect kan zijn dat kinderen ook bij 'zo maar een tekening' meer vertrouwen krijgen in hun verbeeldingsvermogen.

Doorgeeftekening
Een doorgeeftekening is een vertelronde in beelden, er werken meerdere kinderen tegelijk aan.
De spelregel is dat kinderen een tekening na korte tijd doorgeven, aan de buur die verder gaat. Vooral voor NT-2 een geschikte vorm om kinderen aan het vertellen te krijgen.
Het is een talige-beeldende vorm van communicatie.

Henk van Faassen