startpagina

trefwoorden


literatuur

gerelateerde artikelen:

Beeldend vermogen

Beeldende elementen

Taal bestaat niet
zonder beeld


Visuele taal
Wat is de definitie van "beeld" ?


Een beeld is een afbeelding van de werkelijkheid
Meestal een stukje daarvan.
De werkelijkheid is door de vastlegger van het beeld gemanipuleerd.
De keuze van welk moment vastgelegd wordt en hoe dat gebeurt is in handen van de vastlegger.
Stelt de vastlegger zich tevens op als de verbeelder van de werkelijkheid is het beeld een product van die verbeelding.
De maker van het beeld heeft er een code aan toegevoegd en die code moet ontcijferd worden bij het beschouwen van het beeld.

Vastleggen van de beelden
Een beeld wordt doormiddel van verschillende technieken en met diverse materialen vastgelegd.
Er zijn fotografische en schilderkunstige beelden, of beelden die het resultaat van een theatrale zetting zijn.
Er is begripsverwarring mogelijk met de ruimtelijke beelden, beeldhouwwerk.
Die hebben een dubbele betekenis.
Het beeld als 'image' en het beeld als stuk ruimtelijk materiaal.

Waarnemen van een visuele taal
Visueel zijn alle tekens die met het oog waargenomen worden.
Hier is sprake van golven, lichtgolven, die op voorwerpen reflecteren en door het netvlies opgevangen informatie naar de hersenen sturen.
Die visuele informatie is zeer complex.
De dingen die op je netvlies komen hebben kleur en alles beweegt ook nog.
Toch zien we kans selectief met die informatie om te gaan.

Taaltekens zijn symbolen die toegepast worden om taal te kunnen vastleggen
Visuele taal bedient zich in eerste instantie van afgesproken tekens, letters, die voornamelijk op papier afgedrukt worden.
Dat is een overzetting van gesproken taal naar geschreven taal.
Bij taaltekens moet men zich bedienen van symbolen waarover afspraken gemaakt zijn voor wat betreft de betekenis ervan en de klanken die ze vertegenwoordigen.
Bij beeldtekens bestaan die afspraken niet of nauwelijks.
Beeldtekens ontstaan los van een relatie met de gesproken of geschreven taal.



Pictogrammen en verkeerstekens
Communicatie via pictogrammen is ontworpen om complexe mededelingen in één oogopslag over te brengen.
Je moet daarvoor wel de denktrant van de ontwerpers ervan kunnen volgen.
Bijvoorbeeld is er nu met het invoeren van de nieuwe verkeersborden, de modernisering ervan, een nieuw plaatje van een wandelaar, een auto en een fiets opgenomen. Vreemd genoeg blijft op het bord voor een spoorwegovergang nog steeds een stoomlocomotief afgebeeld. En dan te bedenken dat de meeste kinderen zo'n ding alleen uit oude westerns herkennen.

Visuele taal bedient zich ook van gebaren
De visuele informatie ondersteunt de auditieve in gevallen waar het oorspronkelijk om een auditieve situatie, als een gesprek bijvoorbeeld, gaat.
De gezichtsuitdrukkingen en gebaren brengen een extra laag in die informatie aan.
Die laag kan zelfs zodanig zijn dat de betekenis van de informatie er diametraal door verandert.

Typografie
In de visuele taal worden dergelijke lagen aangebracht door een bepaalde typografie te gebruiken.
Men heeft dan de beschikking over verschillende formaten waarin de lettertekens afgebeeld worden, ze kunnen vet of cursief zijn. Ook de plaats van de lettertekens ten opzichte van de plaatsing in het vlak, het wit er omheen, kan een betekenislaag toevoegen.

Het oog eerst
De visuele waarneming gaat in vele gevallen voor de auditieve.
Bij film en televisie blijkt dat het oog eerst de informatie opneemt en dat het oor dat pas in tweede instantie doet.
Filmmuziek wordt vaak helemaal niet bewust waargenomen.

Een visueel gedicht kan niet voorgedragen worden
Men spreekt van visuele poëzie als die uitsluitend met het oog opgenomen kan worden.

Henk van Faassen

meer over beeldtekens

meer over concrete poŽzie