Ontheemdheid
Letter en woord in de visuele poëzie

Het is voor de gebruikers van het woord moeilijk om zich aan twee verschillende soorten afspraken te moeten houden.
Voor veel taalgebruikers is zelfs de eerste afspraak over lettertekens en betekenissen van woorden een moeilijk te nemen barrière.
Maar ook voor de geletterde gebruiker is er een probleem als teken en betekenis hun algemene herkenbaarheid verliezen.

Het communicatieve gebruik van taal en schone letteren
Zonder communicatie is er geen zingeving, taal heeft altijd met communicatie te maken.
Als er geen open verbinding is tussen twee of meer deelnemers, kun je wat mij betreft al niet meer van taal spreken.
Het stelsel van afspraken rond taalgebruik is ingewikkeld en levend.
Het leren van die afspraken is een moeizame weg die we in onze jonge jaren gemakkelijker afleggen dan later.

Hoe anders is het met visuele poëzie
Ik moet aannemen dat ook daar een behoefte aan communicatie voorop staat.
Toch wordt die communicatie per geval geweld aangedaan door verborgen betekenissen te hanteren.
Is hier een splitsing tussen taal en kunst aan de orde?
Ik kan dat moeilijk vaststellen.
Ook in andere vormen van kunst staat communicatie voorop.
Zou er sprake zijn van een verschil tussen begrip en communicatie?
Is beeldende kunst communicatief als ik mij er als beschouwer aan onderwerp en verstoort het wel of niet begrijpen van de kunstuiting het communicatieve proces niet?
Is het af en toe niet juist de bedoeling de communicatie te frustreren om daarmee een hoger gelegen doel te bereiken?
Bij beeldende- of andere kunsten kan dit het geval zijn. Het is vaak het bestaansrecht ervan.

Bij taal ligt het anders
De literaire kunst en de dagelijkse gebruiksvormen van taal liggen zo dicht bij elkaar dat het niet anders kan dat er een wederzijdse afhankelijkheid optreed.
Ik merk dat een gedicht als geheel niet door ieder begrepen hoeft te worden, terwijl de afzonderlijke woorden ervan dat wel doen.

© Henk van Faassen