de fiets rijdt lang de berg
en de andere berg
de fiets en de twee bergen
Stephan

Taal kan je horen, taal kan je ook zien en lezen
Er is taal als je vertelt, luistert, schrijft en leest.
Er is iets dat wel met taal te maken heeft maar er eerst nog niet veel op lijkt.

Doelen
De kinderen leren met behulp van elkaars abstracte vormonderdelen beeldend vormgeven.
De kinderen leren in een proces van beeldende vormgeving samen te werken.
De individuele creatieve prestatie is ondergeschikt aan het groepsproces.
De kinderen leren te associëren op de gedrukte beelden.
De kinderen leren hun associaties op- en ervaringen met beelden te verwoorden, mondeling en schriftelijk.

Praktijk
Er zijn verschillende redenen om de aanpak 'Eerst een beeld en dan pas taal' aan het basisonderwijs aan te bieden.
Op veel scholen hebben kinderen moeite zich in het Nederlands uit te drukken en via taal met elkaar te communiceren. Bij deze aanpak begint het proces niet met praten, lezen of luisteren, maar met motorische handelingen en visuele indrukken. Iedereen kan eraan deelnemen, los van zijn of haar taalniveau.
Handelingen en beelden roepen taal op. Die taal wordt geleidelijk aan verder uitgebouwd. Zo worden ook de onzekere of minder taalvaardige kinderen haast ongemerkt in een talig communicatieproces geleid.
Het is daarnaast een uitdaging om in een tijd met een overheersende beeldcultuur taal en beeld bewust met elkaar te verbinden en te onderzoeken hoe die twee elkaar kunnen versterken, aanvullen en veranderen.

Beeldende vormgeving
Het werken met beeldende middelen is voor taaldrukkers meestal gericht op het gebruik van grafische technieken.
Drukken met behulp van elkaars vormonderdelen is een werkvorm die afgeleid is van de verschillende taalactiviteiten waarbij kinderen elkaar op gedachten brengen.
Het is een activiteit die, in deze vorm, in het onderwijs in het algemeen, en bij beeldende vorming in het bijzonder, niet vaak toegepast wordt.

De vormen worden voortdurend afhankelijk van elkaar opgebouwd
De vorm die het ene kind knipt of scheurt en een plek geeft in het vlak, is voor een ander kind een beginpunt van een compositie van die vorm samen met de zijne. Die twee vormen zijn weer een uitdaging voor een derde en zo voort.

De beelden ontstaan op een beheerst toevallige manier
De beheersing is inherent aan de werkvorm die zo opgebouwd is dat alle vormbeslissingen die de kinderen nemen altijd tot een bevredigend resultaat leiden.
De toevalligheid komt voort uit de beslissing van een kind om een bepaald vormpje op een bepaalde plaats vast te plakken en af te drukken.
Later zullen de kinderen gebruik maken van hun ervaringen op het gebied van compositie. Hun vormen worden weloverwogen, hoewel nog steeds gevoelsmatig, opgebouwd.

De bevrediging bij het ontdekken van een vormenwereld is een belangrijk element van de werkwijze.
Hoe de kinderen ook met de vormen en kleuren omgaan, welke combinaties ze ook toepassen, er komt altijd een verrassend resultaat tevoorschijn.
De compositie is in de meeste gevallen evenwichtig, of kan met minimale ingrepen evenwichtig gemaakt worden.
Het zijn nooit experimenten die kunnen lukken of mislukken.
Alle eindproducten zijn in principe goed.

© Henk van Faassen

naar boven