startpagina

register
trefwoorden


index
literatuur


werkvormen
lessen


bekijk
foto's, werk


index
drukwerkvormen

gerelateerde artikelen:

het beeldend vermogen
en de
creativiteit van
kinderen

beeldende elementen

eerst is er een beeld
en dan komt pas taal

wat is taal?

auditief - Visueel

wie vertrouwen we
taal toe?

visuele kunst

teken en betekenis

ontheemheid van letter

definitie van beeld

Taal bestaat niet
zonder beeld

jargon

verandering
van het letterteken

 

 


Lettertekens en beeldtekens

Beeldende elementen


Het hemelse alfabet, 16e eeuw

Het schriftteken draagt een betekenis in zich
het beeldteken
veroorzaakt een betekenis

Er zijn lettertekens die als beeldende elementen van een nieuwe taligheid optreden, zoals in de concrete- of visuele poëzie.
De relatie tussen het teken en zijn betekenis is verbroken.
De betekenis is door de kunstenaar, vaak irrationeel, vastgesteld en vastgelegd. De beschouwer moet iedere keer opnieuw aan de gang om de betekenis te achterhalen.
Een moeilijkheid bij die nieuwe betekenis is dat die niet geldend is voor een reeks gebruikssituaties. Steeds opnieuw moet een proces van decodering en hercodering plaats vinden.
Ik neem aan dat dit nu juist de bedoeling is van de kunstenaar .

De letter in de visuele poëzie is ontheemd
Het is verwarrend om te zien dat letters hun rol binnen een woordbeeld moeten opgeven. Als letterbeelden om hun vorm gekozen worden, teneinde een beeld een structuur te geven zonder dat de betekenis van de vorm een rol speelt. Of als lettertekens die in een woordverband op moeten treden buiten de talige betekenis van het woord.

Het is voor ons als gebruikers van woorden moeilijk om ons aan twee verschillende soorten afspraken te moeten houden.
Ook voor de geletterde gebruiker is er een probleem als teken en betekenis hun algemene herkenbaarheid verliezen.

Taal heeft altijd met communicatie te maken
Het gebruik van taal en schone letteren is gefundeerd in het communicatieve ervan.
Als er geen open verbinding is tussen twee of meer deelnemers, kun je wat mij betreft al niet meer van taal spreken.

Hoe anders is het met visuele poëzie
Ik neem aan dat ook daar een behoefte aan communicatie voorop staat.
Toch wordt die communicatie per geval geweld aangedaan door verborgen betekenissen te hanteren.

Is een splitsing tussen taal en kunst aan de orde?
Ik kan dat moeilijk vaststellen.
In alle vormen van kunst staat communicatie in principe voorop.
Maar zou er sprake zijn van een verschil tussen begrip en communicatie?
Is beeldende kunst communicatief als ik mij er als beschouwer aan onderwerp en verstoort het wel of niet begrijpen van de kunstuiting het communicatieve proces niet?

Is het af en toe niet juist de bedoeling de communicatie te frustreren om daarmee een hoger gelegen doel te bereiken?
Bij beeldende- of andere kunsten kan dit het geval zijn.
Het is vaak het bestaansrecht ervan.
Bij taal ligt het anders.
De literaire kunst en de dagelijkse gebruiksvormen van taal liggen zo dicht bij elkaar dat het niet anders kan dat er een wederzijdse afhankelijkheid is.

Een gedicht als geheel hoeft niet door iedereen begrepen te worden,
terwijl de afzonderlijke woorden ervan dat wel doen.


Taal bestaat niet zonder beeld

naar boven