startpagina

register
trefwoorden


index
literatuur


bekijk
foto's, werk


lees ook:

taal is ook muziek

 

communicatie via muziek
Muziek Taal en Betekenis

Het probleem van de communicatie via muziek
Het is er een van de eerste orde: niet alleen de gewone probleemstellingen van de muziekesthetiek en het historische begrijpen van componisten en stukken veronderstellen dat er een of andere vorm van reële communicatie plaatsvindt.

Bij het zoeken naar een theorie is men uitgegaan van taalcommunicatie als model voor muziekcommunicatie
Het is verstandig eens precies te gaan kijken wat voor soorten theorieën men zoal over taal kan maken, en ons daarbij telkens af te vragen wat de mogelijke relevantie ervan zou kunnen zijn voor muziek.

Hebben we dan niets aan een parallel met de taal?
Toch wel. Want we zien dat de problemen die in het geval van de muziek onoplosbaar worden dat óók zijn. Generatieve regels opstellen voor poëzie of romans is ofwel onmogelijk, ofwel veel te gemakkelijk, als voor muziek.

Voor iedere "vertrouwde" omgeving (waarvan ik de "geluidstaal" ken!) lijkt het inderdaad gemakkelijk langs experimentele weg regels op te stellen die bepalen welke geluiden er in thuishoren en welke niet. Die regels kunnen dan heel goed "generatief" zijn in die zin dat ze steeds nieuwe informatieve combinaties toelaten.
Dus: een onderscheid tussen "kunst" en "niet-kunst", gaat ook voor geluid op.

Tenslotte dan ons aller liefde, de muziek.
Hebben muzikale geluiden waarheidsvoorwaarden?
Als ik mijn buurmeisje fagot hoor spelen, en mijn oren bedriegen mij niet, speelt ze fagot, ook als ze dat in een orkest doet en in een muziekstuk.
Hetzelfde geldt voor al haar hoorbare detailhandelingen op haar instrument.
En niemand zal ontkennen dat die relevant zijn voor de muziek waarin ze meespeelt. Maar niet voor alle muzikale acties, is het even gemakkelijk achter dit soort waarheidsvoorwaarden te komen, en dat is ook niet in alle gevallen nodig. Per slot van rekening wordt muziek, laten we dat niet vergeten, niet uitsluitend voor vaklieden gemaakt.
Muziek kan wel degelijk werken, ook als ik niet alle geluiden die erin voorkomen even gemakkelijk kan plaatsen. En dat geldt ook voor bijvoorbeeld gedichten.

Jos Kunst
3 januari 1936 – 18 januari 1996



meer omschrijvingen en begrippen