startpagina

register
trefwoorden


index
literatuur


bekijk
foto's, werk

lees ook:

Kunst Cultuur
Democratie


Kunst centraal?
Taalvorming en Kunsteducatie

Van kunst naar vorming of educatie en weer terug
Het lijkt erop dat er op het kunstenministerie ambtenaren zijn die op een kwade dag humeurig wakker worden en zeggen dat het nu maar weer eens tijd is voor een nieuwe benaming. Kunsteducatie is het nieuwe modewoord.
De verandering van Vorming naar Educatie is echter niet zo dynamisch als verondersteld wordt.
Er ligt een veranderde maatschappelijke visie aan ten grondslag die minder met mensen en meer met het product Kunst te maken heeft.
Ik citeer:
In het inrichtingsplan is gekozen voor de term literatuureducatie in plaats van literaire vorming. De reden is dat enige jaren geleden de term kunstzinnige vorming vervangen is door de term kunsteducatie. Daarmee wilde men benadrukken dat de kunst meer centraal is komen te staan in de kunsteducatie.
Het is logisch deze terminologische verandering nu ook voor de discipline literatuur door te voeren.
Dit inrichtingsplan moet gezien en gebruikt worden als een inspiratiebron om gewenst beleid vorm te geven zodat in de naaste toekomst de literatuureducatie als onderdeel van de kunsteducatie gekend en herkend wordt als een noodzakelijke primaire voorziening in de samenleving.

Wie is de 'men' die kunst als centraal wil benadrukken?

Die ambtenaar?
De Kunstenaar?
De consulent taalvorming?
Het publiek?
Wie wenst een beleid in dit verband?
Geen woord wordt er vuil gemaakt aan het wezenlijke verschil tussen vorming en educatie. Nog minder is nagedacht over de zelfstandige plaats die kunst in de samenleving inneemt. Kunst als een product dat bestaat bij de gratie van educatie die tot kunst leidt is geen kunst.

Educatie = scholing, persoonlijke vorming is iets anders
Nog een citaat:
Niet langer staat het persoonlijke en sociale groeiproces van de deelnemer op de eerste plaats, maar de kunst zelf: kunst vormt de inspiratiebron en het uitgangspunt voor vorm en inhoud van het educatieve aanbod.
Wat staat daar?
De materiële positie van kunst komt in de plaats van de menselijke.
Dat is de werkelijkheid toch wel fundamenteel op z'n kop zetten.

Kunst centraal en waar is de plaats van mensen?
Is het niet zo dat kunstzin en zin in kunst menselijke eigenschappen zijn die onderdrukt dan wel ontwikkeld kunnen worden?
Ontwikkelen van kunstzin is het motief en de opdracht van de docent literaire vorming en de consulent taalvorming.
Het kan niet anders dat in hun uitvoeringspraktijk de mens centraal staat. Motieven om het materiële product 'kunst' centraal te stellen onderdrukken in wezen de zinvolheid van de begeleiding van mensen.
Is het wel de bedoeling dat mensen zelf schilderen en schrijven?

In het artikel 'Kunst als levensles' in de NRC van 4 oktober 1997 wordt de pijnlijke waarheid aangetoond.
Het gaat niet meer om mensen maar om musea. De bezoekersaantallen lopen dramatisch terug, het publiek vergrijst en 'educatie' moet daar iets aan doen. Maar ze moeten wel hun plaats weten.
Te veel educatieve bijschriften verpesten de mooie witte museummuren.
De musea willen alleen een professionele uitwisseling over kunst tussen conservatoren en daar hoort de educatieve medewerker en laat staan de gemiddelde museumbezoeker niet bij.

Visual Literacy heet het tegenwoordig
Een verzamelnaam voor kennis en vaardigheden die nodig zijn om in onze visueel ingestelde wereld te kunnen leven.
Het museum moet derhalve geen kunsthistorische educatie opnemen, maar vorming bieden in het omgaan met die visuele vaardigheden. Het is voor musea ongewenst dat mensen zelf 'kunst' maken en dat vervolgens ook nog proberen te verkopen.

Analoog hieraan is het in de visie van de educatieve beleidsmakers voor literatuur ongewenst dat mensen zelf schrijven.
Ze moeten het aan professionele schrijvers overlaten en naar de boekhandel gaan om hun portie kunst te halen.

De literaire consulent mag zich inspannen als smaakmaker
Persoonlijk wens ik mij niet in te zetten om kunstinstellingen in stand te houden. Wel wil ik omgevingen creëren waarin iedereen, kinderen zowel als volwassenen, zich, al dan niet kunstzinnig, ontplooien.
Wat is er mis met het begrip vorming waarbij mensen centraal staan?
En is er wat mis met educatie waarin kunstproducten centraal staan.
Gelukkig kijkt men op internationaal niveau wat langer dan de educatieve neus lang is.
In Nederland moeten we meestal op een ruime blik wat langer wachten.

Van kunst naar Cultuur
Inmiddels heet de 'Kunst Connectie' ‘Cultuurconnectie', en is brancheorganisatie voor cultuureducatie, amateurkunst en volksuniversiteitswerk geworden.
Het kan verkeren.


[Henk van Faassen oktober 1997 Van kunst naar vorming of educatie en weer terug]



Muzische magiërs
Graffiti is te vergelijken met het uitzetten van geurvlaggen in de dierenwereld, vaak een zinloze viltstiften- en spuitbussen terreur.
Maar anderen fotograferen het en plaatsen het onder kunst.

Als het in gebruiksdrukwerk overgenomen wordt beschouw ik het als modieus gestoei met vormen. In een uitgave van de stichting Muzische Vorming in Rotterdam wordt dat gedaan.
Wat de relatie tussen Spelen met woorden en Graffiti is ontgaat mij.

Paula Gomes schrijft op pag. 36 van dat boekje: "Spelen met woorden is een ontdekkingsreis waarbij kinderen niet echt op reis gaan. Het is niet de bedoeling hen van hun leef- en gevoelswereld te vervreemden"
Dat is met elkaar in tegenspraak.


Gedichten schrijven vervreemd kinderen per definitie van hun eigen beleving.
Als kinderen geleerd wordt op de zon te schrijven, zichzelf als wind te voelen, de lente te laten praten, dan hoeven ze het niet zelf te zijn die aan het woord zijn.
Ze leren zich verstoppen achter mooie woorden, waarvan volwassenen zeggen dat het kinderpoëzie is.
De kinderen leren daarbij niet hoe ze dingen waar ze het over willen hebben te uiten.
Ze leren op door volwassenen bedachte hersenspinsels in te gaan en die volwassenen, omdat die nu eenmaal voor de klas, staan met mooie woorden tevreden te stellen.

Het kan niet de bedoeling zijn dat Muzische vorming in de plaats komt van vorming tot algemene communicatieve vaardigheden.

[Henk van Faassen > Over Vernieuwing 1981-5 ]



meer omschrijvingen en begrippen