startpagina

register
trefwoorden


index
literatuur


bekijk
foto's, werk


 

Meertaligheid
Taalvorming en etniciteit

Nederlands is vaak een derde taal
Wekelijks probeerde ik met een groep van zes Arabische kinderen tweetalig te "taalvormen" in hun Arabische les.
Taalvormers denken, op grond van hun ervaringen, dat wanneer kinderen hun moedertaal goed beheersen zij makkelijker en beter een tweede taal kunnen leren.

Allemaal Marokkaanse kinderen
We beginnen de les altijd met een vertelronde.
De Berberse kinderen durfden niet zo goed omdat ze zich schaamden om in hun taal te praten. Er wordt nooit aan ze gevraagd of ze dat willen doen, behalve binnenshuis.


Ben je Marokkaans, Arabisch of Berbers?
Het klassiek Arabisch wordt door veel Marokkaanse mensen als een 'verheven' taal ervaren, die ze niet allemaal beheersen.
De eerste keer dat de kinderen mij zagen vroegen ze, nadat ze hun verlegenheid hadden overwonnen, 'Bent u Marokkaans?' Toen ik volmondig ja antwoordde vroegen ze of ik Arabisch of Berbers was, ik antwoordde: 'Allebei.'
Hun geluk kon niet meer op toen ze er ook achter kwamen dat het niets uitmaakte wat je was en wat je sprak.
De veilige sfeer, een ander principe van taalvorming, was al meteen voor deze les gecreëerd bij het bevestigen van hun achtergrond en taal.
Omdat de kinderen allemaal uit andere delen van Marokko komen verschilt hun taal een beetje van elkaar. Ze vonden het erg bijzonder om erachter te komen dat hun klasgenootjes andere woorden hanteerden dan zij.
Het was vaak één grote ontdekkingsreis.

[Nisrine Mbarki docent literaire vorming ]

Hoezo intercultureel?
Binnen de optiek van taalexpressie is het de rol van de leerkracht om te luisteren, te stimuleren, open vragen te stellen, naar details te vragen, clichés en stereotyperingen te vermijden, te zorgen dat deelnemers elkaar wederzijds inspireren.
Verhalen en teksten worden niet beoordeeld op grammaticaal correct taalgebruik maar op inhoudelijke duidelijkheid en beeldende kwaliteit. Ieders inbreng is in principe goed.
Expliciete aandacht voor etniciteit bij kinderen. Aandacht geven, zonder te dwingen. Het is een duidelijk voorbeeld van een ervaringsgerichte benadering van intercultureel onderwijs.

Kunstzinnige vorming in intercultureel perspectief
De middelen van kunstzinnige vorming zijn gericht op een algemeen vormingsdoel, en blijven meestal binnen het betreffende kunstvakgebied.
Bij interculturele kunstzinnige vorming vind je meer doelen, waar het gaat om houding, zoals 'respect hebben voor andere culturen'.
De betekenis van etniciteit voor het dagelijks leven en ook voor de deelname aan kunstzinnige vorming van kinderen in Nederland ligt niet vast, maar is veranderlijk en beweeglijk.
Een intercultureel kunstzinnig aanbod moet daarmee rekening houden en dus zeer gevarieerd van karakter zijn.
Sommige moderne westerse kunstopvattingen staan haaks op die uit niet-westerse culturen. Dat wil niet zeggen dat er geen wederzijdse belangstelling bestaat of dat er geen uitwisseling en vermenging van kunstvormen kan plaatsvinden.

[Suzanne van Norden docent taalvorming 1997 ]

Jongens en meisjes
Als ik met een groep wil praten over 'thuis meehelpen', vraag ik me af of dat voor Nederlandse meisjes en jongens hetzelfde inhoudt als voor Turkse meisjes en jongens. Om al die verschillende ervaringen aan bod te laten komen, moet ik me werkelijk open kunnen stellen voor de kinderen, ervan uitgaande dat zijzelf het beste weten wat hun ervaringen zijn. Bij de vragen die ik van tevoren bedenk vraag ik me af of er geen vooronderstellingen en normen inzitten. Vooronderstellingen over wat de ervaringen van buitenlandse kinderen zijn, normen over hoe meisjes en hoe jongens (horen) te zijn.

[Lucie Visch docent taalvorming ]

De waarde van taaldrukken in gesprekken over cultuur
Geert Koefoed wijst dominante en niet-dominante culturele groepen aan en stelt vast dat de niet-dominante groep geproblematiseerd wordt. In de dagelijkse gang van zaken in onze multiculturele samenleving zou een dergelijke vaststelling terecht zijn, ware het niet dat binnen de dominante groep eveneens niet-dominante fracties voorkomen en omgekeerd. Daarmee stijgt of daalt de waardebepaling. Het is niet zo dat bij niet-dominante groepen het accent op gedragspatronen ligt en bij de dominante groep op kunstbeoefening.
De waarde van taaldrukken op dit punt is dat gebruik gemaakt wordt van universele talige technieken. Die technieken zijn niet afhankelijk van de moedertaal en de mate van kennis van de tweede taal.

[Henk van Faassen 1994, Taal & Beeld]



meer omschrijvingen en begrippen