startpagina

register
trefwoorden


index
literatuur


taalwerkvormen

bekijk
foto's, werk


lees ook:

Taalvorming is geen methode

Ontluikende
geletterdheid


Geletterdheid

Hoe Taalvorming begint

De eerste letters van een kind als het in groep 3 begint te schrijven

Hoewel de school de stappen naar 'geletterdheid' beschouwt als een technische zaak, proberen taaldrukkers aan te tonen dat er meer is. Kinderen leren het best omgaan met hun taal als ze eigen woorden voor hun eigen verhalen gebruiken. Woorden die op dat moment voor hun van belang zijn, naast de woorden die methodisch geleerd moeten worden.
[ Henk van Faassen, Met letters een eigen woord maken. >De wereld van het jonge kind, 1994]

Ervaringen of feiten
Het moeilijkste in het begin voor de leerkrachten is om de kinderen te vragen naar hun ervaringen, en niet naar de feiten. Het onderwijs is zo gebaseerd op feitenkennis.
Het vraagt ook veel van de leerkrachten: ze moeten veel meer drijven op de ervaringen van de leerlingen en zoeken naar de noodzaak om van binnenuit te leren.
[ Paulette Kruiswijk, kunstmagneetschool ]

We maken een kring
De kringvorm is een uitvloeisel van de democratiseringsbeweging van de jaren zestig en zeventig. Ook in het onderwijs drongen de ideeën over groepsdynamica en zelfexpressie door en vanaf die tijd zijn kringgesprekken geleidelijk onderdeel geworden van de dagelijkse praktijk van het basisonderwijs.

Een kring maakt andere communicatie- en omgangsvormen mogelijk dan de klassikale opstelling. In de kring bestaat minder hiërarchie, omdat er geen 'voor' en 'achter' is en ieder een fysiek gelijkwaardige plaats inneemt. De leerkracht is een van de schakels en daarmee gelijkwaardiger aan de kinderen.
[ Suzanne van Norden In een kring kan je veel leren >Dingen in de kring.]

Verantwoordelijkheid
In de kring leert het kind hoe het zich zinvol kan uiten over zijn eigen ervaringen en die van anderen. Hij leert om wat meer zelfvertrouwen en geloof in zijn eigen capaciteiten te hebben en deze met meer verantwoordelijkheidsbesef te benutten. Hij leert waarderen wat anderen voor hem doen, het fijn vinden zelf iets voor anderen te doen en in het algemeen constructief in plaats van destructief met anderen te communiceren.
[ Harold Bessell c.s. Het kringgesprek >Lemniscaat 1977]

Vragen in de kring
Centraal bij taalvorming is: welke vragen stel je aan kinderen? Welke vragen lokken uit tot verhalen? En welke vragen blokkeren kinderen? Die moet je natuurlijk niet stellen. Dat zijn eigenlijk dezelfde vragen waar je zelf als volwassene ook door geblokkeerd raakt.
[ Marlies, leerkracht Basisschool ]

Openheid

In mijn bovenbouwgroep pluk ik de vruchten van de ervaring die de kinderen opdeden met taalvorming in de onder- en middenbouw. De kinderen vinden het een vanzelfsprekend iets om te praten en te schrijven over eigen ervaringen.
Ze staan open voor elkaar en respecteren elkaar. Daarnaast worden ze beter in het formuleren van zinnen, vooral in het precies formuleren.
[ Wini, leerkracht Basisschool ]

Taalstimulering
In de dagelijkse omgang verloopt praten en luisteren vaak zonder er veel over na te denken. Heb je echter de bedoeling zo duidelijk of precies mogelijk te zijn, dan is de vorm waarin je je uit belangrijk en je doet er bewust je best voor zo precies mogelijk te verwoorden wat je bedoelt.
Voor veel kinderen speelt taal niet de rol van verbreding en verdieping van de ervaring. Een ander begrijpen en begrepen worden, gaat vaak niet alleen via taal en veel kinderen hebben als het ware te weinig ervaren dat praten met anderen voldoening kan geven.. Deze kinderen moeten we eerst leren dat samen praten plezierig en interessant kan zijn, voordat we met bewuste taalstimulering kunnen beginnen.
[ Peter Dellensen Taalstimulering >PABO Amsterdam]

Taaldrukken en de Montessori-visie
Een eigen taal voor ervaringen ontwikkelen betekent woorden vinden om uit te drukken wat er in me omgaat.
Langzamerhand door te ervaren en door te verwoorden, kan ik leren kiezen hoe ik met ervaringen wil omgaan. Kiezen kan alleen vanuit 'weten dat en hoe ik iets doe'.
Ik ontdek het verschil tussen wat ik moet en wat ik wil. Op die manier ontwikkel ik echt eigen waarden en normen. Aansluiting op de Montessori-visie is vooral aanwezig doordat taaldrukken kinderen uitnodigt in eigen woorden een persoonlijke vorm te geven aan eigen normen en waarden. Dit vereist een heel specifieke vorm van zelfstandigheid.
[ Peter Dellensen , Deelschoolwerkplan >Osdorpse Montessorischool]

meer omschrijvingen en begrippen