startpagina

register
trefwoorden


index
literatuur


bekijk
foto's, werk


lees ook:
tweeduizend woorden

 

 


verhalen vertellen
De verhalen in een Kamishibai


Verbeeldingskracht
Er komt een moment dat verhalen bij kinderen heen en weer schieten.
De kinderen bekijken voortdurend afbeeldingen uit prentenboeken of de tekeningen die ze zelf gemaakt hebben en die van hun kameraadjes.
Ze luisteren naar elkaar als ze over die tekeningen praten en er rijpen beelden in hun hoofd die te maken hebben met wat ze zien.
Daar horen altijd woorden bij.

Grote mensen denken dat kinderen dan aan het fantaseren slaan, dat is niet altijd zo.
De kinderen laten hun verbeeldingskracht werken.

"Wat denk je als ze deze plaatjes ziet?"
Het is in dit verband een vraag naar de geschiedenis van een gebeurtenis die kinderen weergeven.
De verkeerde vraag is dan: "Wat is dit?", dat is een kennisvraag en daar zijn we niet mee bezig.

De Kamishibai is een goed middel om met elkaar naar platen te kijken.
Die werd oorspronkelijk gebruikt door Japanse verhalenvertellers om prenten in het minitheatertje stuk voor stuk te vertonen.
Het stond achter op een fiets en ze trokken van dorp naar dorp om snoep te verkopen.




Woordenschatontwikkeling
De reeks prenten in een Kamishibai is voor dit doel willekeurig samengesteld.
De kinderen brengen zelf de basis voor een onderwerp aan en vertellen in feite zelf de verhalen die bij de prenten horen.
De volgorde van de platen kan steeds wisselend zijn.

Een vogeltje vertelt het verhaal
Om voor de kinderen duidelijk te maken dat het niet gaat om een verhaal dat ik vertel, gebruik ik een speelgoedvogeltje.
Die heb ik Karel genoemd.
Als je in het handvat knijpt bewegen de vleugels en gaat het vogeltje piepen.



Bij het vertonen van de reeks prenten laat ik het vogeltje bij mijn oor piepen en geef aan de kinderen door wat het mij verteld heeft.
Het is een praktisch hulpmiddel om de aandacht van de kinderen op een voorstelling te richten.
Het daagt hen ook uit om met het vogeltje in discussie te gaan.
Daarmee zijn ze met elkaar intensief bezig hun woordenschat te vergroten.



Het Konijn met de Rode Oren
Dat is de andere vaste bewoner van mijn Kamishibai.
Om de platen een beetje spannend te maken verstopt ik dit konijn hier en daar in de afbeelding.
Bij veel verhalen die ik de kinderen vertel is het Konijn met de Rode Oren de hoofdpersoon.
Soms zijn slechts zijn oren te zien.
Het geeft de kinderen veel vreugde als ze het konijn met de oren ontdekken.


De afbeeldingen die ik gebruik knip ik uit tijdschriften, plak ze op een gekleurd A4tje en schuif ze in een plastic mapje, waana ze precies in de Kamishibai passen.
De volgorde van de collages kan steeds wisselen, afhankelijk van de inbreng van de kinderen.

Wat is het verschil tussen letters en cijfers?
De allerlaatste plaat is een blad gevuld met cijfers die gemaakt zijn van touwtjes en draadjes.
Ook het 'konijn met de rode oren' is, verkleed als cijfer 8, aanwezig.

De kinderen vragen aan Karel of ze aan mogen wijzen waar het cijfer staat van hoe oud ze zijn.
Deze keer wil Karel dat ik de peuters vertel dat er letters en cijfers zijn en dat ze toch wel moeten weten wat het verschil is.
Ik leg uit dat je met letters woorden kunt maken om die te vertellen of, later als je op de basisschool zit, om die op te schrijven.
Cijfers gebruik je om te tellen hoeveel vingers je opsteekt, als je laat zien hoeveel jaar je bent.
De kinderen zijn enthousiast en roepen dat ze bijna drie of bijna vier zijn.
Ze weten dat als je vier geworden bent er vier kaarsjes op de taart staan.
Een aantal kinderen kunnen die cijfers op de afbeelding met een stokje aanwijzen.

Op de plaat staan cijfers van 0 tot en met 9 door elkaar. Als één van de kinderen roept dat ze een broertje van 10 heeft, blijkt dat ze dat cijfer niet kan aanwijzen.
Het is uit twee cijfers gemaakt.

Het verschil tussen een associatie en een mening.
Een poosje later was ik weer eens met mijn Kamishibai in het kinderdagverblijf.
De kinderen vertelden over wat ze dachten dat Albertje door zijn verrekijker zag.



Het Konijn met de Rode Oren was er ook, maar die kennen ze al uit de meeste verhalen. Dat er ook een vosje wegsloop viel pas later op.



Dit was wat Albertje in de verte zag.
De kinderen waren verbaasd over die grote wesp of was het een bij?
De zwaan was volgens hen een eend.
Die zien ze vaak als ze met de bolderkar naar het Vondelpark gaan.
Eendjes kun je brood voeren.



Vermoeiend is het wel, om te vertellen wat je denkt als je iets ziet.
Dan denk je dat bijen door een rietje honing uit een bloempje drinken.

Dan komen de vaders en moeders de kinderen halen.

Ze hebben een mening over het Kamishibai verhaal.
Het is geen eend, maar een knobbelzwaan.
Deze keer wil Karel dat ik de kinderen vertel dat er verschil is tussen wat je zelf als eerste denkt als je een afbeelding ziet en dat je moeder of de juf meent dat het knobbelzwaan en geen eend is.
Er is een verschil tussen je eigen associatie en hebben van een mening.



Aan het eind van de voorstelling ligt Albertje in zijn bed.
Achter de boeken heeft het Konijn met de Rode Oren zich verstopt.


Henk van Faassen

23 11 2018