startpagina

register
trefwoorden
index
literatuur
bekijk
foto's, werk
index
taalwerkvormen

Verschil tussen aanpak en methodiek
Is de aanpak van taaldrukkers overdraagbaar?

Het is duidelijk dat het moeilijk is de werkwijze van taaldrukken, die zo veel aanpakken kent als er taaldrukkers zijn, over te dragen op leerkrachten.
De leerkrachten zijn op zoek naar duidelijk geformuleerde reeksen handelingen. De taaldrukkers voeren allemaal hun eigen, onderling verschillende, reeksen uit.
Het verlangen naar een overzichtelijke methode blijkt het duidelijkst uit het succes van de 'elfen' en 'haiku': de vormregels zijn eenvoudig, het effect is groot.

Het niet overdraagbare moet liggen in het gebied van een intuïtieve benadering en de onafhankelijkheid ten opzichte van de werkvormen en technieken die de taaldrukker hanteert.

Intuïtie
Ondanks mijn gedegen voorbereidingen, de keuze van een thema, het zoeken van een inleidend verhaal of gedicht en de keuze van de daarbij passende werkvormen, overkomt het mij, bijna iedere keer dat ik een klas binnenkom, dat ik op een intuïtieve manier zal ingaan op wat de groep en mij op datzelfde moment overkomt, en daarvoor mijn oorspronkelijke plan aanpas. Een geruststellende gedachte is dat er op wonderbaarlijke wijze altijd een verband is tussen het onverwachte en het voorbereidde. Of dat ik over voldoende ervaring en lenigheid beschik om een en ander te laten samenvloeien

Bijvoorbeeld op een warme dag
Ik kom gehaast en bezweet binnen. De groep zit al in een kring op mij te wachten, blij dat ik er ben.
Een van de kinderen kijkt naar de zweetdruppels op mijn voorhoofd, maar zegt niets.
De juf vraagt of er meer ramen open moeten.
De kinderen hebben hun T-shirtjes opgerold over hun blote buik en zitten lui achterover gezakt op hun stoeltjes.
Ik vraag wie de heetste van ons allemaal is.
Hoe moet je dat te weten komen? Meten? Voelen? Meten kan alleen maar met een thermometer, dat verwerpen we. Ik stel voor dat we elkaar een hand geven om te voelen. Beter is om elkaar aan het voorhoofd en de wangen te voelen. Oren zijn ook goed bruikbaar, zoals blijkt. Rode oren zijn hete oren. (...)

Andere keer, andere klas, ook een warme dag
Daan moet de klas uit om zijn trakteerspullen te halen. Het blijkt een enorme koelbox te zijn, volgepropt met dubbelloops ijsjes. Tweekleurige ijslollies met twee stokjes eraan.
Ik vraag de kinderen stuk voor stuk te laten horen hoe je aan een ijsje likt. Slurpen, smakken, zuigen, voorzichtig likken. Maken ijslollies zelf geluid? Wat voor geluid als je er een stukje afbreekt of als het uit zich zelf smelt? Het is niet tegen dovemans oren gezegd. IJslollies horen in je mond. Ik vraag de kinderen hun ijsje eens tegen hun oorlel te houden om te onderzoeken hoe dat is. Kun je een ijslollie ín je oor stoppen? Niet doen!

Vertelronde over koude dingen
Smelt een ijslollie op de zuidpool eerder dan op de noordpool? Wat is pas echt koud? Een pak diepvriesspinazie, een ijsschots, de koelkast, de neus van mijn hond, de tegels in de gang onder mijn blote voeten. Zijn koude dingen lekkerder dan hete?(...)
Daan heeft een bijzondere verjaardag, de klas heeft pret, de juf heeft meegemaakt dat verjaardagrituelen verlaten kunnen worden en ik heb het bevredigende gevoel dat het gelukt is mijn taaldrukkersdoelstellingen zonder tijdsverlies te bereiken.

Wat gebeurde er technisch en inhoudelijk?
Ik was bezig met het project 'Nieuwsgierig naar onze natuur'
Het project gaat over zintuiglijke ervaringen in woorden omzetten. Ik heb de zintuigen verdeeld over de werkkeren.(...) We hebben een goede vertelkring gehad met onderwerpen die bij mijn lesonderwerp passen. (...)

Wat kan de les ontregelen?
Delegaties kinderen die jarig zijn en komen trakteren en hun stickertje in ontvangst komen nemen. (...)
De juf is geneigd de zaak snel even af te handelen.
Mij bevredigt dat niet. Ik zie al de verwarring bij de jarige. (...)
Meestal vraag ik de klas waar ik werk een toepasselijke tekst, uit de verhalen waar we op dat moment mee bezig zijn, voor de jarige voor te lezen. (...)
Het zal wel toeval zijn, maar het lukt me altijd wel een brug te slaan tussen het onderwerp waar we mee bezig zijn en de nietsvermoedende jarige. (...)
En ten tenslotte is de jarige geen onderbreking van de les, maar een verdieping ervan geweest.

Niveaugroepen
Ik herinner me dat ik iets dergelijks ook doe in montessoriklassen, waar het gebruikelijk is dat er kinderen van andere groepen een ochtend zijn. In plaats van hun eigen werkjes af te maken, doen ze mee. De klas is dan niet meer een toevallige plek waar je werkt, maar een gemeenschap waarin je dingen beleeft. Het maakt dan plotseling niet uit dat je in een andere niveaugroep zit.

Henk van Faassen

naar boven
terug