startpagina

register
trefwoorden
index
literatuur
bekijk
foto's, werk
index
taalwerkvormen

lees ook:
Taalvermogen
en taalvaardigheid

Whole Language

Wat zouden we doen zonder taal?

We zouden zonder taal nog steeds slim, maar wel verschrikkelijk gefrustreerd, zijn
Taal maakt het ons mogelijk ervaringen uit te wisselen, van elkaar te leren, met elkaar te overleggen en ons denkvermogen te vergroten door onze gedachten te verbinden met die van anderen.(...)

Taal delen en in taal groeien
Taal begint als een communicatiemiddel tussen deelnemers van een groep. Echter, ieder opgroeiend kind verlangt inzicht in het leven, een cultureel perspectief , met name waar het zijn eigen cultuur betreft. Als kinderen een bepaalde taal leren beheersen zullen ze eveneens een bepaalde cultuur, en de waarden ervan, met elkaar delen. Taal maakt het mogelijk om gedachten op een onvoorstelbaar subtiele en complexe manier met elkaar te verbinden.(...)

Menselijk en persoonlijk
Taal is niet een gift voor een enkeling. Iedereen beschikt over het vermogen om een taal te ontwikkelen, en velen van ons leren meerdere talen als dat nodig is. Maar die algemeenheid mag niet het unieke van ieders persoonlijke taalontwikkeling verbergen. Als zuigelingen beginnen we met het vermogen en de noodzaak om met anderen te communiceren. We ontwikkelen een eigen taal. Als we dat doen zal ieder van ons naar de taal van thuis en zijn omgeving groeien, maar zelfs dan houdt ieders eigen taal persoonlijke karakteristieken. Iedere stem is herkenbaar voor anderen, ieders taalgebruik heeft een uitgesproken stijl, zoals ieders vingerafdruk verschilt van die van een ander.(...)

Symboliek en systematiek
Tekens hebben geen betekenis in zichzelf. We kunnen symbolen, klanken in gesproken taal of lettertekens in geschreven taal, combineren tot woorden die iets vertegenwoordigen. Wat de woorden betekenen is wat we daarover hebben afgesproken. De symbolen moeten door anderen worden aanvaard om voor ons als taal te kunnen werken . (...)
We hebben echter meer nodig dan symbolen. We hebben systemen nodig om de symbolen dusdanig te organiseren dat ze niet uitsluitend voorwerpen, gevoelens en ideeën voorstellen, maar dat ze ook dynamische verbindingen maken naar het ontstaan van gebeurtenissen en waarom en met welk effect op onszelf. (...)

Verschillend en veranderend
Waarschijnlijk is er nooit een samenleving geweest zonder mondelinge taal. Mensen uit de prehistorische tijd zowel als moderne groepen mensen, hebben een directe vorm van communicatie nodig en mondelinge taal werkt goed voor dat doel.. Maar taal blijft niet beperkt tot spreken en luisteren. We kunnen ieder systeem van symbolen gebruiken voor taal.(...)
Waarom is taal belangrijk?

Is taal aangeboren? Sommige wetenschappers denken dat, zeker als ze zien hoe vroeg en goed kinderen het leren. Maar ik denk dat er een veel betere uitleg is voor het feit dat kinderen zo'n universele vroege controle over hun taal verwerven.

Taal voor communicatie
Kinderen zijn letterlijk gedwongen taal te leren door hun noodzaak om te communiceren. Zeker, menselijke wezens zijn begiftigd met het vermogen om in symbolen te denken. Maar de taalontwikkeling is in werkelijkheid een middel om te overleven. (...)

Taal om te leren
Taal wordt een middel om te denken en te leren. Op een belangrijke manier grijpt taalontwikkeling direct in in het leerproces.. (...)
Taal is de meest voorkomende vorm van uitdrukken. Vanaf de kleuterschool en tijdens het gehele leven is het voor mensen van belang de mogelijkheid te hebben om duidelijk te maken wat ze weten, om die wetenschap doormiddel van taal te delen en tijdens die presentatie het leerproces te voltooien.
Deze manier van taalontwikkeling heeft een directe verbinding met een optimaal schoolresultaat.

Meer dan één taal
Kinderen die in een twee- of meertalige omgeving geboren worden zullen alle talen van hun omgeving leren verstaan. Ze leren die talen spreken welke ze nodig hebben. Is het voor kinderen verwarrend om meer dan een taal tegelijkertijd te leren? Nee, in het algemeen niet. (...)

Geloof alsjeblieft niet dat meertalige kinderen een achterstand op de een of andere academische wijze hebben. Ze zijn slechts in het nadeel als hun talige krachten ondergewaardeerd worden en scholen niet in staat zijn op die krachten verder te bouwen.(...)

Taal leren: hoe gebeurt dat?
Taal is niet aangeboren en kan niet als navolging geleerd worden.
De menselijke taal kan niet geleerd worden op de manier waarop ratten geleerd wordt om uit een doolhof te komen. Om taal te beheersen moet men de taalregels leren beheersen. Die regels moeten ontdekt en geoefend worden door de leerlingen.
Taal leren is een proces van sociale en persoonlijke ontdekkingen.(...)

Ieder leren houdt een risico in
Gezinnen hebben de neiging de eerste taalpogingen te koesteren en verminderen daardoor het gevaar voor de leerling. De kinderen mogen fouten maken en het opnieuw proberen. Scholen dienen evenzo het nemen van risico's in taalontwikkeling aan te moedigen.(...)

Functie boven vorm
De vorm volgt de functie bij taalontwikkeling zowel als bij zo menig andere zaken.
Kinderen weten wat ze met taal willen doen en dat stimuleert hun verlangen om de vorm van taal te beheersen op een manier die past bij hun behoefte. Het is de moeite waard het nog eens te herhalen: taal is gemakkelijk te leren als het tegemoet komt aan de functionele behoefte die kinderen hebben.(...)

Een geheel om te verdelen
Babyboeken hebben ruimte om het eerste woordje van het kind in op te schrijven. Maar de gedachte dat kinderen beginnen met woorden en ze dan tot zinnen maken is alleen maar een illusie. Die gedachte ontstaat omdat de fysieke beheersing voor het maken van geluiden in het begin nog beperkt is. Maar ieder da-da of ma-ma is in werkelijkheid een hele zin: 'hela kom me eens halen want ik wil wat aandacht.'(...)

Leren wat je bedoelt
Halliday legt uit dat er een onlosmakelijk verband is tussen bedoeling en taalontwikkeling:
Het kind leert er te zijn en dingen te doen, om te handelen en te communiceren op een betekenisvolle manier. (...)

Lege taal
Scholen isoleren taal vaak van hun betekenisvol gebruik. Daarmee veranderen ze taal in non-taal. (...)

Vertellen en lezen en schrijven
Als je iets te zeggen hebt
Mondeling taalgebruik doet zich voor bij vertellen. Vertellen betrekt niet alleen de tekst (het daarmee verbonden praten zelf) maar ook de mensen die praten en luisteren, hun doelen, bedoelingen en hun sociale relaties erbij. (...)
Als je iets te zeggen hebt maar er is geen luisteraar in de buurt
Geschreven taal komt voor bij lezen en schrijven. Al de karakteristieken zoals bij vertellen zijn van toepassing, met één uitzondering, de spreker en de luisteraar zijn niet gelijktijdig, steeds wisselend van rol, aanwezig. (...)

Meer dan eens is beschreven hoe kinderen hun eigen taal al pratend ontwikkelen. Ze beginnen hun omgang met gedrukte taal lang voor dat ze naar school gaan te ontwikkelen. Op een zeer jonge leeftijd, krijgen kinderen te maken met boeken die volwassenen voorlezen en er zijn vele andere vormen van gedrukte taal in hun omgeving. Optimale taalontwikkeling vindt plaats in een rijke omgeving met geschreven en gedrukte taal.(...)

Twee krachten: één naar buiten- en één naar binnen gericht
Een natuurlijk evenwicht in de hoofden van kinderen
Fysici spreken over de centrifugale kracht die er voor zorgt dat iets van het centrum weg beweegt, en over het tegenovergestelde centripetale kracht, zoals zwaartekracht die juist naar het centrum gericht is. (...)

Taal in school en daarbuiten
Taalontwikkeling is in werkelijkheid hetzelfde of het nu binnen of buiten de school plaatsvindt. Alles wat taal leren buiten school eenvoudig maakt zal het ook binnen school doen. Dat geldt evenzeer voor de moeilijkheden. Goede taalprogramma's zijn gebaseerd op het begrijpen van een natuurlijke taalontwikkeling. (...)

Praten of schrijven, wat het beste uitkomt
Geschreven en gesproken taal zijn twee parallel lopende processen. Als je geletterd bent betekent dat soms dat schrijven een betere manier is om een bepaald doel te bereiken dan praten.(...)

Geschreven taal heeft verschillende belangrijke functies in een geletterde samenleving
*Gedrukte taal in de omgeving geeft informatie in de vorm van straatnaambordjes, adressen, namen van winkels, richtingaanwijzers en geboden: geen poep op de stoep.
*Beroepshalve gedrukte taal , lezen en schrijven dat je in je werk nodig hebt. (...)
*Informatieve gedrukte taal wordt gebruikt om informatie op te slaan , te organiseren en terug te vinden. (...)
*Gedrukte taal voor ontspanning, lezen en schrijven in onze vrije tijd: (...)
*Rituele gedrukte taal is geschreven taal die veel godsdiensten gebruiken. (...)

Waarom leren mensen schrijven? Ze hebben het nodig!
Hoe leren ze het? Op de zelfde manier als ze leren spreken, door zinvolle taal die ze echt nodig hebben te gebruiken. Soms hebben kinderen er moeite mee. Dat is niet omdat het moeilijker is of op een andere manier dan praten geleerd moet worden. Het is moeilijk omdat we het op school moeilijk gemaakt hebben door te proberen het gemakkelijk te maken.(...).

naar boven
terug