lesontwerp
De Nul-optie
Een gedachtegang voor taallessen

In de meeste gevallen kies ik voor de 'Nul-optie' om mijn les te beginnen
Daarbij bepaalt de inbreng van de kinderen het thema van de les.
Het is wel aardig om na te gaan hoe dat in mijn hoofd gaat.

Wie wil de tekstschriften wil uitdelen?
Het blijkt dat er zes kinderen voor dit werkje verantwoordelijk zijn.
Op mijn gevoel deel ik de stapel schriften in zessen. Het laatste kind krijgt de dikste stapel, de andere kinderen protesteren.
Ik heb verkeerd geschat.
Op dat moment besluit ik het woord 'schatten' op het bord te schrijven.

Meerdere betekenissen van een woord
Als ik het woord opschrijf weet ik niet zeker of de kinderen het begrip schatten kennen. Ik geef als toelichting dat je dingen die je niet precies weet kunt schatten, zoals ik de stapeltjes schriften geschat heb. (...)
Dan vraag ik naar nog meer betekenissen van het woord 'schatten'.
Dat is voor de kinderen een bekend terrein: een schat is een kist met goud. Schatten zijn meer kisten met goud.
Ik voeg er een derde betekenis aan toe: "Jullie zijn schatten van kinderen".
Maar zijn alle kinderen schatten?
De jongens willen liever niet zo aangesproken worden, de meisjes wel.

Hoe moet je schatten?
Ik kies ervoor om de kring samen te stellen op iets dat je moet schatten.
Ik besluit daarvoor de tijd te nemen die je nodig hebt om van huis naar school te komen. Dat doe ik omdat dit de meest recente ervaringsschatting bij de kinderen oplevert.
Omdat alleen het aantal minuten zo 'kaal' is laat ik erbij schrijven hoe je naar school kwam: alleen, met je moeder, lopend, achter op de fiets, gebracht met de auto. Die twee elementen bij elkaar zorgen ervoor dat het schatten iets concreter voor de kinderen is: ze zien zichzelf in gedachten achter op de fiets zitten en voelen dan ook hoe lang dat ongeveer duurde.

Verschil tussen lopen en rennen
Als een van de kinderen vertelt dat hij naar school rende komt bij mij de gedachte op om uit te zoeken wat het verschil in snelheid tussen lopen en rennen is. (...)

Je antennes opzetten
Zo gaat dat bij mij en het lijkt zo simpel en voor de hand liggend.
Het is wel zo dat ik vooral in de eerste fase van de les, of eigenlijk al voor de les in werkelijkheid begonnen is, al mijn 'antennes' op de kinderen richt. Alles wat ze me te melden hebben sla ik op en sorteer intensief of er iets bij is waar ik op in kan gaan.(...)

Taalvorming en wereldoriëntatie
De leerkracht vraagt me of ik deze les vooraf bedacht heb. Ze veronderstelt dat ik onbewust beïnvloed ben door de auto's die de kinderen in de vorm van een klok geknutseld hebben en die aan de lijn in de klas hangen.
Dat is niet zo, maar dat valt moeilijk te aan te tonen. Het is een gelukkig toeval dat deze les aansluit bij het wereldoriëntatie thema 'vervoer'. (...)

We praten door over begripsvorming
Weten onze kinderen eigenlijk wel wat een kilometer is, hoe lang een kilometer is en hoe lang je erover doet om een kilometer te lopen?
De beste manier om dat te onderzoeken is natuurlijk om met de kinderen naar een weg te gaan waarlangs kilometerpaaltjes staan. (...)

© Henk van Faassen