lesontwerp
Manieren om een schrijfgroep te begeleiden

Om met een groep te gaan schrijven zijn er twee manieren om te beginnen.
Als er meer zijn hoor ik dat wel.

Onder een schrijfgroep versta ik een groep deelnemers aan een cursus schrijven. Dat kunnen mensen zijn die voor hun plezier schrijven of deelnemers aan een alfabetiseringsprogramma.

Eén manier is:
de begeleider van de groep heeft een leuk idee en laat de groep daarin meegaan
Een andere manier:
de begeleider zorgt ervoor dat de groep een eigen startpunt vindt en gaat daar zelf in mee.

De eerstgenoemde manier wordt vaak, misschien uitsluitend, door docenten literaire educatie gebruikt.
Het ziet er met varianten zo uit: de docent diept uit zijn eigen arsenaal een onderwerp, een gedachte, een thema of een titel, op als beginpunt.
'Stel je voor: je staat op de tramhalte in de regen; schrijf wat je voelt'.(...)

Het 'waarom' van mijn keuze
Ik kies voor die andere manier en ik probeer het hoe en waarom ervan uit te leggen.
Het 'waarom' is verbonden met mijn overtuiging dat de meest zinvolle manier om met een groep te werken is om er letterlijk deel van uit te gaan maken. (...)
De verantwoordelijkheid voor de inhoud en de vorm van de les verplaatst zich op dat moment naar alle deelnemers van de groep. (...)
Ik vertel en schrijf mee, gedragen door de groep.

Het 'hoe' is mogelijk ingewikkelder om uit te leggen
Daar zit iedereen in die kring en kijkt verwachtingsvol naar mij op.
Ik deel potloden, onderleggers en papier uit. En wat is vervolgens het proces?

De reeks werkvormen ligt vast
* een kring samenstellen die per werkkeer wisselt
* een eerste vertelronde
* een lijstje maken om uit te kiezen
* een tweetalgesprek of
* een tweede vertelronde
* een tekst schrijven
* de teksten voorlezen
* kiezen van teksten om te drukken
* gezamenlijk de tekst herschrijven
* individueel teksten herschrijven
(...)

Er zijn verschillende ingangsposities voor een les taalvorming
Ik bespreek er drie.

De eerste is de zogenoemde
Nuloptie
Ik ga zonder vooropgezet plan of thema in de kring zitten en laat me inspireren door de deelnemers en wat ze zeggen en doen, voordat ze begrijpen dat de les al begonnen is. (...)

De tweede startpositie is
Voorwerpen gebruiken als mogelijkheid om bij een onderwerp te komen
Ik leg een collectie voorwerpen in de kring.
Dat kan een thematische collectie zijn: sleutels, lepels, tassen. Het is wat mij betreft vaker een willekeurige collectie.
In beide gevallen neem ik mij voor de voorwerpen het werk te laten doen.
Iemand herkent iets, pakt een voorwerp en vertelt. (...)

De derde manier
Een voorgelezen verhaal of gedicht
Ik heb meestal een aantal bundels of een verzamelbundel bij me en kies daaruit.
Ik laat me daarbij weer leiden door wat de groep op dat moment bezighoudt. (...)
Hoe het van daar verder gaat blijkt wel uit de voorgaande manieren.
Het gedicht biedt een keur aan mogelijkheden en aanknopingspunten.(...)

Er zullen vast meer manieren zijn
Voorwaarde is echter dat een manier gebaseerd is op gelijkwaardigheid tussen cursist en begeleider, tussen leerkracht en de leerlingen, tussen Henk en de kinderen in de kring.
'Als ik zelf lol heb bij wat ik vertel en schrijf hebben de anderen dat ook'
zo is dat.

Henk van Faassen